Vijf snelle tips tegen stroperigheid

Wat te doen als je een dag of twee voor de deadline van je bedrijfsblad het ene na het andere artikel binnenkrijgt dat niet om dóór te komen is? Waarbij je zin na zin, alinea na alinea denkt: waar blijft het einde van dit stuk? Vijf tips hoe je nog snel iets aan stroperigheid in artikelen kunt doen.

Niet alleen medewerkers die een artikel voor een personeelsblad (moeten) schrijven hebben nogal eens moeite om een vlot stuk te schrijven. Ook bedrijfsjournalisten lukt het soms niet om teksten zwierig te maken. Grammaticaal kloppen deze meestal wel, maar ze zijn soms niet om dóór te komen. In de ideale situatie stuur je zo’n stuk terug met het verzoek om het te herschrijven. Maar wat als je vlak vóór de deadline zit en je maar een half uurtje hebt?

1. Maak passieve zinnen actief

Lijdende vormen zijn lelijk. Ze maken een tekst onnodig vaag. Sommige auteurs weten de ene na de andere lijdende vorm in een stuk te gebruiken. Hoe krijg je die er zo snel mogelijk uit? Ga via Bewerken/Zoeken (in Microft Word) op zoek naar vervoegingen van het werkwoord ‘worden’ (word, wordt, worden, werd, werden). Verzin voor elke vervoeging een alternatief. Heb je geen synoniem paraat, doe dan in het Synoniemenboek inspiratie op.
Niet: ‘De bijeenkomst wordt georganiseerd door de Ondernemingsraad.’
Wel: ‘De Ondernemingsraad organiseert de bijeenkomst.’

2. Maak uitleggerige tekst minder uitleggerig

Vaak komen artikelen in bedrijfsbladen uitleggerig over. Dat heeft nogal eens te maken met het veelvuldig gebruik van vervoegingen van het werkwoord ‘zijn’ (is, was, zijn, waren) en ‘hebben’. Ga op bovengenoemde manier op zoek naar deze woorden en probeer deze zinnen minder uitleggerig te maken door in de eerste plaats de werkwoorden te veranderen.

Niet: ‘De afdeling Marketing is een promotiecampagne gestart. Projectleider is Piet Janssen. Hij heeft tot taak om de omzet van product Y te verdubbelen. Nu nog heeft ons bedrijf een marktaandeel van 10%. De bedoeling is dat dat naar 20% stijgt.’

Maar: ‘Met de promotiecampagne moet de omzet van product Y verdubbelen. Projectleider Piet Janssen (Marketing) ziet genoeg kansen om het marktaandeel van 10 naar 20% te laten stijgen. Piet: ‘....’

3. Breng balans aan in eigen tekst en quotes

‘Kwootje breien’ noemen we ‘aan elkaar geplakte’ quotes van verschillende mensen die je voor je stuk hebt geïnterviewd. Het maakt stukken saai, soms zelfs niet door te komen. Tip: loop alle quotes één voor één af. Laat alleen ervaringen, meningen of bewoordingen die je niet zelf zou gebruiken tussen quotes staan. Verander alle andere quotes in zelf geschreven tekst. Vuistregel: in een achtergrondartikel of reportage bestaat een citaat uit niet meer dan drie zinnen.

In het ergste geval blijven er helemaal geen quotes over. Dat is je waarschuwingssignaal: het stuk is waarschijnlijk te saai voor woorden. Stuur dan het stuk terug en vraag de journalist of hij aanvullende vragen wil stellen. Laat hem uitsluitend vragen naar meningen, ervaringen, gevoelens, anekdotes bij de geïnterviewde.

Niet: ‘Ik werk op de afdeling Personeelszaken. Daar ben ik verantwoordelijk voor de personeelsadministratie.’
Maar: Piet werkt als personeelsadministrateur bij Personeelszaken. ‘Niets is zo mooi in het leven als een personeelsdossier dat op orde is.’

4. Schrap irrelevante informatie

Als het goed is, heeft je tekst nu al aan vaart gewonnen. Dan nog kun je op een bepaald ogenblik afhaken bij het lezen. Net als bij een te trage film of een te traag televisieprogramma voel je de behoefte opkomen om weg te zappen. En de lezer al helemaal. Om dat voor te zijn, moet je hard zijn. Schrap waar je schrappen kunt om het tempo in het stuk te vergroten. Lees op alineaniveau en vraag jezelf af:
Draagt de alinea bij aan wat het stuk als geheel wil vertellen? Zo niet: schrappen.
Draagt elke zin bij aan wat je in die alinea wil vertellen? Zo niet: schrappen. Behandel maximaal één onderwerp per alinea.
Draagt elk woord bij aan wat je in een zin wil vertellen? Zo niet: schrappen.

Heb je nu te weinig tekst: maak dan het beeld groter, of de kop, of voeg meer wit toe. Het verbetert de tekst-beeldverhouding en dat draagt op zich al bij aan beter leesbare pagina’s.

5. Voeg spanning toe

De kop, het intro, de tussenkoppen en de fotobijschriften springen het meeste in het oog. Verander je deze, dan lijkt het nog wat. Zorg dat deze in elk geval spannend genoeg zijn (zie de eerdere tips voor spannende tijdschriftkoppen). Probeer uit elke alinea één tussenkop (een signaalwoord) te destilleren. Is er in de hele alinea geen enkele tussenkop te vinden die spannend is, dan is dat weer een waarschuwingssignaal: de hele alinea is waarschijnlijk niet spannend of interessant genoeg. Schrap de alinea óf zorg dat deze wel spannend wordt door signaalwoorden, mooie zinnen, metaforen etc. toe te voegen. Zodanig dat je wel drie mogelijke tussenkoppen hebt.