VARAgids: “Wij maken geestige grapjes en u heeft ze door”

Onder de titel ‘De beste koppen van Nederland’ legde VARAgids hoofdredacteur Chris Buur tijdens Sanoma’s Mediaparade uit hoe je een spitsvondige kop bedenkt. Zonder te vervallen in flauwe Seth Gaaikema-humor.

Gifbeker (over de bekerfinale tussen Ajax en Feyenoord, die overheerst wordt door voetbalhaat). Kortzichtig Amerikaans (over homoliefde in Hollywoodfilms, waar in Amerika moeilijk over wordt gedaan). Trixtrivia (over historische Bea-beeldbuisfragmenten). Een willekeurige greep uit de koppen die onlangs in de VARAgids verschenen. De headings onderscheiden zich omdat ze geestig en pakkend zijn. Omdat ze mooi allitereren, creatief bedachte woordspelingen zijn of gewoon lekker bekken. Grote koppenkunstenaar van de VARAgids is hoofdredacteur Chris Buur, die onlangs tijdens de Mediaparade van uitgeverij Sanoma aan collega-bladenmakers vertelde hoe je een typische VARA-kop maakt.

Eigengeilerig
De (eind)redacteur die probeert een geestige, spitsvondige kop te verzinnen, begeeft zich op glad ijs, waarschuwde Chris allereerst. “Je kunt er vreselijk mee de mist ingaan, enorme flaters mee slaan. De scheidslijn tussen een geestige kop en Seth Gaaikema-humor is flinterdun.” Bovendien hebben geestige koppen een nadeel: ze zeggen niet waar het op staat, omdat ze enigszins ondoorzichtig zijn. En ook loop je nog eens het gevaar om bij je lezerspubliek over te komen als ‘eigengeilerige’ lolbroek die wel heel erg met zichzelf in zijn nopjes is. Volgens Chris allemaal geen redenen om dan maar af te zien van humoristische spitsvondigheden. Zijn advies: “Wees je bewust van deze valkuilen, sla ze vervolgens in de wind en ga gewoon aan de gang.”

Geestige grapjes
Want volgens de hoofdredacteur zijn voordelen van een geestige kop groter dan de nadelen. “Het bedenken van een spitsvondige kop is handwerk en dat geeft het blad een ziel. De toon van een kop is heel bepalend voor de toon van een blad. Je kunt er een band met de lezer mee creëren. Het toonaangevende Amerikaanse filmblad Variety bijvoorbeeld gebruikt een eigen jargon. De vaste lezers begrijpen dat taaltje en voelen zich daardoor een echte filmkenner. Grappige koppen kunnen voor een soortgelijk groepsgevoel zorgen: wij maken geestige grapjes en u heeft ze door. Dat idee.”

Niet op de cover
Het belangrijkste stijlmiddel hierbij is de woordspeling, die volgens Buur aan drie eisen moet voldoen: de woordspeling mag niet te “Seth Gaaikema”zijn, hij moet een gevoel van spitsvondigheid geven en enigszins duidelijk zijn. Dit laatste is echter de achilleshiel van de geestige kop, die meestal iets te raden overlaat. De geestige kop kan daarom niet zonder een ondubbelzinnige intro die niets te raden overlaat. Buur: “Wees daarom niet grappig op de cover van je blad. Daar heb je geen leads tot je beschikking voor wie de clou niet begrijpt.”

De VARAgids is ook te volgen via twitter.