The Insider

Aangestoken door het Leids Filmfestival bespreken vier journalisten van Maters & Hermsen (uit Leiden!) hun favoriete “journalistieke films”. Rody van der Pols zag The Insider (1999). Welke prijs ben je bereid te betalen voor de waarheid?

Die vraag dringt zich onvermijdelijk op aan de hoofdrolspelers in de briljante journalistieke thriller The Insider. Een klokkenluider zet in de film zijn reputatie op het spel, een verslaggever zijn journalistieke integriteit. De kijker huivert mee.

The Insider (1999) vertelt het waargebeurde verhaal van de Amerikaanse journalist Lowell Bergman (gespeeld door Al Pacino) die op het spoor komt van een ontslagen onderzoeker uit de tabaksindustrie (vertolkt door Russell Crowe). Al snel heeft hij in de gaten dat deze man, Jeffrey Wigand, een interessant verhaal te vertellen heeft, maar doodsbenauwd is voor zijn voormalige werkgever. Die dreigt zijn leven te ruïneren als hij zijn geheimhoudingscontract schendt door ook maar één woord te reppen over zijn ‘inside’ kennis van de misstanden in de tabaksindustrie. Sinistere dreigementen als een kogelhuls in zijn brievenbus zetten zijn toch al op klappen staande huwelijk verder onder druk.

Maar journalist Bergman geeft niet op en weet langzaamaan het vertrouwen te winnen van de met zijn geweten worstelende Wigand. Als Bergman een ingenieuze constructie voorstelt waarin hij als getuige wordt opgevoerd in een rechtszaak tegen de tabaksindustrie om zo zijn geheimhoudingscontract te omzeilen, gaat Wigand overstag: hij zegt een televisie-interview toe in het befaamde CBS-programma 60 Minutes.

Maar zo eenvoudig laten de schatrijke tabaksgiganten zich niet in de luren leggen. Geen enkel middel blijken ze te schuwen om Wigand de mond te snoeren. Van persoonlijke bedreigingen tot aan regelrechte karaktermoord door hem als een alcoholistische leugenaar af te schilderen. Als de CBS-bazen vervolgens besluiten om het interview niet uit te zenden vanwege mogelijke schadeclaims, zet Bergman alles op alles om de waarheid alsnog naar buiten te brengen en zijn informant te beschermen...

Inspirerend?
Wat The Insider van regisseur Michael Man zo’n indringende film maakt – naast het prachtige camerawerk en de geweldige acteerprestaties van Pacino en Crowe – is de vraag die zich voortdurend opdringt: wat zou ik doen als ik in de schoenen stond van Wigand (gezin versus waarheid) of Bergman (carrière versus journalistieke integriteit)? Morele dilemma's waarmee de beide heren op overtuigende wijze worstelen. Dat de journalistieke waarheid uiteindelijk toch zegeviert, zal weinig verbazing wekken. Belangrijker is daarom misschien de boodschap dat dit allerminst vanzelfsprekend is in een wereld waarin het grote geld en de media steeds inniger verstrengeld raken. In die wereld maken mensen die hun nek durven uitsteken – of dat nu journalisten of klokkenluiders zijn – het verschil. Dat geldt op grote, maar ook zeker op kleine schaal. Altijd goed om te bedenken als je weer eens knokt voor een artikel dat vertelt hoe het nu écht zit.