Slow reading, dat wordt het helemaal in 2012

Stel: er bestond alleen maar digitale communicatie. Was papier als taal- en beelddrager dan uitgevonden? Ongetwijfeld.

Papier kun je opvouwen of scheuren tot elk gewenst formaat en dus overal mee naartoe nemen. Het kan niet kapot vallen en is vederlicht. Je hebt er geen batterijen voor nodig en het is ontzettend cradle-to-cradle. Immers, te maken van ouwe kleren en te recyclen als WC-papier. Daarnaast hoef je het niet op te starten, lees je teksten vanaf papier dertig procent sneller (zo blijkt uit onderzoek) en is het multifunctioneel inzetbaar. Immers, ook in te zetten als vliegtuigje, inpakpapier, kattenbakbodem, papier-maché, vuuraanmaker, notitieblok en – in het geval van een krant – ter isolatie als je eens een keer onder de brug moet slapen.

Het was onlangs Bladenweek, met het gratis tijdschrift Blad, een gepassioneerde ode aan het tijdschrift. Blad is ontzettend analoog en bevat nauwelijks verwijzingen naar de iPad. Nee, in Blad alleen maar bladenmakers die beweren dat het tijdschrift nooit verloren gaat.

Misschien ben ik (42) een vroegoude zemelaar met een al ietwat vernauwd blikveld, die obstinaat blijft hangen aan bewezen technieken. Maar ik bespeur een analoge revival. Lekker lineair denken dat alles in de toekomst alleen nog maar digitaler wordt, is ook tamelijk voor de handliggend. Er is een tegenbeweging, en niet alleen bij 40-plussers. Steeds meer Amerikanen twijfelen aan de verworvenheden van social media. Virtuele vriendschapsbanden isoleren een mens meer dan dat ze hem sociaal verder helpen, concluderen ze in onderzoeken en media daar. Interpolis, toch de Nederlandse avant-gardist van Het Nieuwe Werken, besloot vorig jaar al voor de interne communicatie juist meer analoog te gaan. Waarom? Omdat medewerkers dat willen. Na een dag achter hun beeldscherm snakken ze naar een collega van vlees en bloed. 

Het tijdschrift profiteert van de hernieuwde zucht naar analogie. Integratie van media is een van de belangrijkste ontwikkelingen van dit moment, met name televisie en radio worden steeds meer onderdeel van internet. Digitale magazines voor de iPad nemen elementen van conventionele tijdschriften over, maar daarmee niet het bestaansrecht van papieren tijdschriften. Eén van de argumenten is dat een tijdschrift vaak meer autoriteit wordt toegedicht dan een artikel op internet, al was het maar vanwege het nauwgezettere productieproces dat voorafgaat aan publicatie.

Maar ik zie nog een andere tendens. Die van “over-integratie”. Al die geïntegreerde media, dat gaat irriteren. Ik wil als consument niet de hele tijd teksten “verrijkt” zien met allerhande filmpjes, links naar social media, geluidsfragmenten, kantelende schermen en 3D-visuals, die ik altijd en overal integraal tot me moet nemen. Columnist Cindy Hoetmer in Blad: ‘Ik mis bewegend beeld en geluid niet in tijdschriften. Net zoals ik satésaus niet mis als ik roomijs eet.’

Naast die over-integratie van media houdt het papier stand, als het meest eigenzinnige en taaie medium van allemaal. Het tijdschrift biedt authenticiteit, betrouwbaarheid, houdbare materie, overzicht. En rust. Slow reading, dat wordt het helemaal, in 2012. Of is dat enkel een ouwelullenbehoefte?