RSS
Nieuwsbrief
Twitter
Top 5
Nuchter spellen
Gerenommeerde uitgeverijen, kranten en tijdschriften boycotten de nieuwe spelling. Wat nu? Ook op de barricaden? Of toch het nieuwe Groene Boekje volgen? Vijf nuchtere tips voor spellingtwijfelaars.
1. Geen paniek
Critici hebben gelijk: de nieuwe spellingregels zijn nodeloos ingewikkeld en er ontstaan allerlei lelijke of onlogische woorden (‘ideeëloos’ is een bekende, net als ‘re-integratie’). Maar het zijn gelukkig niet de meest gangbare woorden die anders moeten worden gespeld. De Taalunie heeft berekend dat er in een gemiddelde krant maar 0,04 procent van de woorden verandert, nog geen half promille. Ook wie de rekensom van de Taalunie (die natuurlijk niet onpartijdig is) met een korreltje zout neemt, moet erkennen dat de schade in de praktijk meevalt.
2. Durf pragmatisch te zijn
De spelling van een woord mag de leesbaarheid van een tekst niet in de weg staan. Voel u vrij om af te wijken van de regels als de nieuwe spelling uw lezers afleidt van de kernboodschap. Volg bijvoorbeeld de witte spelling van Onze Taal (zie www.wittespelling.nl), die alleen de ‘verbeteringen’ van de nieuwe spelling ten opzichte van de vorige spelling uit 1995 overneemt. Dat kunt u natuurlijk niet maken als u in het onderwijs of voor de overheid werkt, want dan bent u wettelijk verplicht om de spellingwet te volgen. (U hebt het niet van mij, maar er staat geen enkele sanctie op het overtreden van de wet.)
3. Wees consequent
Als u wilt afwijken van het Groene Boekje, doe het dan overal. Zorg ervoor dat al uw tekstleveranciers op de hoogte zijn van uw spellingbeleid. Neem de uitzonderingen bijvoorbeeld standaard op in de briefings die u aan tekstschrijvers overhandigt. U hebt nog even de tijd om alles op een rij te zetten: pas in augustus 2006 wordt de nieuwe spelling officieel van kracht.
4. Googel af en toe
De Nederlandse Taalunie publiceert eens in de tien jaar een geactualiseerde versie van het Groene Boekje. In de tussentijd kan er veel veranderen. Buitenlandse woorden raken ingeburgerd en worden anders gespeld. Of er verschijnen nieuwe woorden in de Nederlandse taal. Wie geen jaren wil wachten op het verlossende woord van de Taalunie, kan via Google (of een andere zoekmachine) snel onderzoeken welke spelling het meeste voorkomt en dus de voorkeur verdient.
5. Check het Groene Boekje op fouten
Traditiegetrouw staan er in het Groene Boekje allerlei fouten. Loop voor alle zekerheid even door de eerste erratalijst op http://woordenlijst.org/erratalijst.
-
Beste Rik, je hebt gelijk. Het percentage moet zijn 0,04% (0,0004). Dank voor je oplettendheid. Groeten! Marcel
-
In een gemiddelde krant verandert inderdaad nog geen half promille. Dat klopt, maar dat is 0,04 % en niet, zoals in de eerste alinea staat, 0,004 %. De Taalunie is overigens geen 'partij'. Zij heeft gedaan wat de bewindslieden haar hebben opgedragen, namelijk de woordenlijst geactualiseerd. En passant heeft ze enkele kwesties expliciet beschreven in regels. Het gevolg daarvan is dat een enkel woord verandert. Wie daar boos om wordt, kieze zijn eigen weg. Wie een totaal ander spellingbeleid wil, hetzij voortaan alles 'fooneeties', hetzij eeuwig doorwerken met het Groene boekje uit 1954, zoeke een politieke partij die zich daarvoor sterk maakt.
-
"De spelling van een woord mag de leesbaarheid van een tekst niet in de weg staan. Voel u vrij om af te wijken van de regels als de nieuwe spelling uw lezers afleidt van de kernboodschap." (Marcel Uljee) "Als een samenstelling moeilijk te lezen of te begrijpen is, kunnen we de structuur verduidelijken met een koppelteken. Zo schrijven we tweedekansonderwijs volgens de regel aaneen, maar we kunnen ook schrijven tweedekans-onderwijs als we verwachten dat de lezer de samenstelling niet meteen doorziet. Dat kunnen we ook doen als een woord op twee manieren gelezen kan worden... " enz. enz. (Groene Boekje p. 36) 1. Ik zie niet in waarom je zou moeten afwijken van de regels. 2. Is dit nu een voorbeeld van zo'n nodeloos ingewikkelde regel?
-
1. Geen paniek. Inderdaad. Plus: het wordt niet ingewikkelder dan het was en het aantal 'lelijke' woorden neemt niet onrustbarend toe. Je moet wel even willen wennen, aan al bij al, 'luttele' wijzigingen. 2. Pragmatisch zijn. Oké, maar dat kan zonder Witte Boekje: het Groene Boekje geeft zelf(s) heel wat vrijheid, maar sommige zwijgen dat liever dood. 3. Wees consequent. Doe niet mee aan de onzin van een aantal paniekzaaiers die, hoe 'professioneel' ze ook zijn, de spelling toch 'te moeilijk' vinden. 4. Geen gegoogel. Zeer juist. 5. Check het Groene Boekje op fouten. Zullen we dat straks met het Witte ook doen? Op fouten én nodeloos ingewikkelde (wit)regels én lelijke woorden? De ijver tegen de 'Groene' spelling is een betere zaak waardig.
-
Ik ben het met je eens Marcel. Laten we in vredesnaam het hoofd koel houden in deze toch al bizarre tijden. Ik vind jouw pragmatiek zo gek nog niet, al was het maar om een 'daad' te stellen tegen de onbenullen van de Taalunie die kennelijk denken dat de mensheid zit te wachten op hun mugge(n?)zifterij. Die tienjaarlijkse haarkloverij die vreselijk veel geld en ergernis kost, daar zouden ze wat aan moeten doen. Wie neemt die taak op zich? Een nieuw ministerie Ter bevordering van Benulligheden? Ik stel me per direct beschikbaar als minister.
-
Googelen is een slechte methode om een spelling te weten te komen. Meestal komen alle permutaties voor. De spelling van [ervanuitgaan] komt al gauw voor in al zijn mogelijke gedaanten: er vanuitgaan ervan uitgaan ervanuit gaan er vanuit gaan er vanuitgaan er van uit gaan ervan uit gaan er van uitgaanenzovoort Dus nooit doen: Googelen voor spelling: word je helemaal gek van.
-
Geen paniek, oké. Maar er mag dan slechts een relatief klein deel van de totale Nederlandse woordenschat veranderen van spelwijze, voor een veel groter aantal woorden neemt de onzekerheid over de spelwijze toe door het meestal nodeloze en onlogische geschuif met hoofdletters/kleine letters, aan elkaar/los/koppelteken/deelteken, wel/geen tussen-n, wel/geen accentteken in de spelling 2006. Dat betekent in de praktijk dat je veel vaker het Groene Boekje zult moeten raadplegen om je ervan te vergewissen of je de officiële spelling nog wel hanteert. Ook vervelend: het waarom van de spelling van een groot aantal woorden is niet meer uit te leggen omdat de spelwijze niet logisch voortvloeit uit de regels. Niet fijn, tegenover spellingkritische opdrachtgevers of in onderwijssituaties. Consequent zijn wordt wel heel moeilijk als je in het ene medium de groene, en in het andere de witte spelling moet hanteren. Wat is dan nog pragmatisch?
Lanceren kun je leren
“Waarom lanceren we bedrijfsbladen zo zelden met een echt feestje?”, dacht ik terwijl ik met een chique hapje in mijn hand naar Candy Dulfer stond te luisteren. Op de launchparty van Fab , de nieuwste titel van Sanoma. Een paar weken geleden haalde het Voguefeest ook al de societyrubrieken en Linda organiseerde voor L’Homo ook een hapje en een drankje en de hoofdrolspelers. Met een lanceerfeestje kun je je blad goed op de kaart zetten en dat kunnen veel bedrijfsbladen ook best gebruiken. Vijf tips. lees verder
Een duik in de collectie ‘Erg’
Anderen verzamelen inspirerende voorbeelden. Ik heb een collectie ‘Erg’, bestaande uit bedrijfsbladen waar iets is misgegaan. Hier een top-5 van de misperen die meteen in het oog springen. Voor we een duik nemen in de kelder van de bedrijfsjournalistiek nog dit: ik heb alles veralgemeniseerd en in een willekeurige volgorde gezet. Hoewel het beestje bij de naam noemen verhelderend kan werken, doe ik dat toch niet. Ook wel weer logisch, toch? Een groot voordeel daarvan is in ieder geval dat mijn ‘eigen werk’ in deze top-5 niet herkenbaar is... lees verder