Magazine!, een wereld van tijdschriften

Bezoekers van de tentoonstelling Magazine! in Den Haag wanen zich in een wereld van tijdschriften – letterlijk. Petje af voor de ontwerpers, Nexus Creative People, die het concept magazine als design tot in het extreme hebben doorgevoerd. Lampen met een tijdschriftdesign, baddoeken vol tijdschriften, een wc-ruimte met tijdschriftenbehang. Je kunt geen voorwerp verzinnen dat niet ‘op z’n tijdschrifts’ is uitgevoerd – genoeg om je ogen uit te kijken.

Tijdschriften vind je er natuurlijk ook, 150 jaar publiekstijdschriften. De Koninklijke Bibliotheek toont een selectie uit de meer dan 18 kilometer tijdschriften die daar zijn opgeslagen. Deze zijn op thema verdeeld over een aantal zalen. De uitwerking blijft verrassen. Zo is er de ‘panorama van de wereld’-zaal, die op felrode reclamezuilen laat zien hoe tijdschriften berichten over schokkende gebeurtenissen als oorlogen en aanslagen (een aparte reclamezuil voor de dood van Diana). De ‘leve het leven’-zaal toont de impact van bladen op thema’s als emancipatie, opvoeding en werk. De tijdschriften staan uitgestald op stukken die van bovenaf gezien samen een mens uitbeelden.

Bij elk thema worden hedendaagse bladen afgewisseld met ‘collector’s items.’ Zo is in een vitrine ook ‘De Boekzaal’ uit 1692 te bewonderen, naar verluidt het eerste Nederlandse tijdschrift dat met regelmaat verscheen. Genoeg snoepjes dus voor liefhebbers van vorm of geschiedenis.

Toch bekruipt je tijdens een rondgang een gevoel van teleurstelling. Het doel van Magazine!is tijdschriften portretteren als spiegel van de samenleving. Maar veel verder dan het tonen van themagerelateerde tijdschriften, komt de tentoonstelling niet. In de zaal ‘eigen huis en vrije tijd’ kun je over een grasmat lopen, waarin tijdschriften over tuinieren zijn verwerkt. Als deze niet afgedekt waren met plastic, zou je er haast over struikelen. En dat is precies de makke van de tentoonstelling: er is zoveel overdaad (hoe is de organisatie sowieso gekomen tot deze selectie van bladen?), dat je niet weet waar je moet beginnen met kijken. Jammer.

Waar zijn de trends, die wel aangekondigd worden op de uitlegborden? Door de ontwikkeling van tijdschriften door te tijd te bekijken, zou je ook de ontwikkeling van de maatschappij moeten kunnen volgen. Dat zal best zo zijn, als je de bladen één voor één gaat bekijken. En dan nog blijft het een opgave, aangezien de tijdschriften niet op volgorde van verschijnen zijn gerangschikt. In de zaal ‘Boulevard van passie’ is bijvoorbeeld te lezen dat je zelfs bij covers van naaktbladen aan de haardracht en voorwerpen de tijd kunt aflezen. Wat vaak ontbreekt – in de hele tentoonstelling – zijn voorbeelden die deze stelling illustreren.

Een uitzondering is de zaal ‘Toute royal’, waarin Oranje wordt belicht. Een stuk of zestien covers en/of artikelen over de geboorten van prinsjes en prinsesjes door de jaren heen – gemarkeerd met een gouden randje. Dát maakt het bekijken van die afzonderlijke bladen aantrekkelijk én verleidt tot het trekken van vergelijkingen.

Dergelijke ‘vergrotingen’ hadden meer gemogen. En, hoe verwonderlijk, wie het magazine Magazine!doorbladert, een speciale uitgave bij de tentoonstelling en een presentje voor elke bezoeker, komt erachter dat daarin wel volop op trends wordt ingezoomd. De analyses zijn dus wel gemaakt. Wat de vraag oproept waarom daar in de tentoonstelling niet meer gebruik van is gemaakt.

Desondanks, hoe vaak krijg je als bladenmaker en/of -liefhebber de gelegenheid in de archieven van de KB te snuffelen? En je te wanen in een wereld van tijdschriften? Een bezoekje aan Magazine!blijft dus zeker de moeite waard. Een langer bezoek is nog beter, zodat je tijd hebt om zelf op zoek te gaan naar trends. Tip: vergeet daarbij de ladekast in het midden van de zaal ‘Toute royal’ niet. De laden kun je opentrekken, waarmee je onder meer de verslaggeving rond affaires als Lockheed en Greet Hofmans blootlegt.

Magazine! is nog tot en met 4 maart te zien in het nieuwe magazijn van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Meer informatie op: http://magazine.kb.nl. Op de site kun je ook digitaal door de tentoonstelling 'bladeren'.

Bij Waanders Uitgevers verschijnen ter gelegenheid van de tentoonstelling twee boeken over tijdschriften. In Magazine! 150 jaar Nederlandse publiekstijdschriften beschrijven deskundige auteurs de ontwikkeling van het Nederlandstalige publiekstijdschrift. Het Tijdschriftenboek toont 360 covers van oude en nieuwe tijdschriften, voorzien van anekdotes en wetenswaardigheden. Alle publicaties zijn ook te koop bij de KB.