Lees het Handboek Tijdschrift en ken je klassiekers

Het onlangs verschenen Handboek Tijdschrift is een ware schatkamer voor de bedrijfsjournalistieke bladenmaker. 5 Redenen om er in te duiken. En 1 kritische noot.

1. Klassiekers

Veel van de meest gelauwerde tijdschriftmakers in Nederland komen in Handboek Tijdschrift aan het woord. Veelal in interviewvorm. Denk aan journalisten, art directors, beeldredacteuren, hoofdredacteuren, fotografen. Een heel leger.

Het handboek is niet kieskeurig. Je leest in Handboek Tijdschrift dus over de makers van LINDA., Viva, Panorama, Kijk, Vrij Nederland en Elsevier. Ja, ook relatiemagazines komen aan bod – Allerhande, uiteraard –, al ligt de nadruk op publieksbladen. Je leert de makers kennen, ziet met welke aandacht, liefde en overtuiging zij te werk gaan. Wie dit boek uit heeft, kent zijn klassiekers.

2. Praktische tips 

Al die meer – en ook wel minder – bekende tijdschriftmakers storten praktische tips over je uit. Dat gebeurt vooral in deel 2 van het boek waarin onder meer 120 pagina’s lang goede voorbeelden worden besproken van rubrieken, journalistieke genres en tijdschriftonderdelen. Wil je weten hoe je een reportage, een gadgetrubriek of een lijstjesartikel aanpakt, dan is het zinnig om te horen wat de besten in het vakgebied daar over te melden hebben.

Ook in deel 3 waarin tijdschriftmakers hun dilemma’s, kwesties en stokpaardjes bespreken (onder de noemer ‘queestes’), staan veel succesrijke of opvallende voorbeelden. Die voorbeelden ondersteunen onder meer betogen over hoe je van lezers ‘co-creators’ maakt, hoe media naar elkaar toegroeien, hoe je de kracht van tijdschriften optimaal kan gebruiken met (beeld)reportages.

3. Kennis van het vak

Naast al die voorbeelden zet Handboek Tijdschrift ook enkele basale zaken op een rij, zoals mijlpalen in de Nederlandse tijdschriftgeschiedenis, soorten bladen en bladenmakerstechnieken. Handboek Tijdschrift is daarmee ook een studieboek, al heeft men ervoor willen waken het er ook zo uit te laten zien. Desalniettemin: studenten communicatie en journalistiek kunnen dus hun hart ophalen met dit boek.

De auteurs Cramer en Zwaan zetten in dit hoofdstuk ook trends op een rijtje, zoals ‘Gedrukte media verliezen terrein’ of de opkomst van gratis bladen. Een leuk hoofdstuk in dit kader is ook de weerspiegeling van de recente geschiedenis in de kolommen van Margriet en Libelle. Beide bladen laten goed zien wat er leefde bij hun lezeressen. Dan gaat het bijvoorbeeld over de pil of feministische dolle mina’s.

4. De plaatjes

Handboek Tijdschrift is een bladerboek, met buitengewoon veel illustraties van de besproken voorbeelden. Een feest voor het oog. Groot voordeel is dat je meteen zelf kan beoordelen of de besproken best practice er ook écht eentje is. Redacteur Dick Wittenberg en fotograaf Joyce van Belkom geven bijvoorbeeld goede achtergrond bij een gezamenlijke gemaakte reportage over schoonmakers. Omdat je die er als afbeelding bij krijgt, werkt dat heel inzichtelijk. Ook bij de ‘Tien technieken voor creatief denken’ is het leuk om als plaatje een aantal voorbeelden aangereikt te krijgen.

5. Voor elk wat wils

Veel makers van bedrijfsbladen doen álles – van briefings maken tot het beoordelen van de vormgeving en de beeldredactie en het bouwen aan een merk –, terwijl publieksbladen en de grotere relatiemagazines overal specialisten voor hebben. In het Handboek Tijdschrift roeren vooral de specialisten zich. Voordeel is dat je als bedrijfsjournalist de specialist kan uitzoeken die jou nog wat te leren heeft.

Zwak in beeldredactie? Lees vooral het hoofdstuk over ‘De Verhalenverbeelder’. Daarin geeft Theo Audenaard van Volkskrant Magazine uitleg over het vak van beeldredacteur. Is eindredactie je achilleshiel? Lees over de genadeloze aanpak van de LINDA.-eindredacteur. Ben je een ijverige communicatiemedewerker die samen met een bureau een bedrijfsblad moet maken? Lees dan de slotpassage van het buitengewoon geestige dagboek van Hans Verstraaten. Daarin somt hij een lange reeks wensen op waarmee een klant hem briefde bij het opzetten van een relatieblad.

* En wat lukte er niet…

Leuk hoor al die goede voorbeelden. Maar je kan er ook een beetje ‘wee’ van worden. Zoveel succes. Dat gaat een beetje tegenstaan. Waar zijn de mislukkingen? Die zijn vaak leuker om te lezen en meestal nóg inzichtelijker dan de successen.

Nog één ding: in het voorwoord noemen de auteurs www.handboektijdschrift.nl als de site waarop zij updates laten verschijnen. Stap 1 zal zijn: de domeinnaam kopen…

  Handboek Tijdschrift. Voor en door journalisten en andere bladenmakers, Ingrid Cramer en Marina Zwaan, Pictures Publishers, 2011