Kies de juiste foto

Foto’s uitkiezen voor je blad is een kunst op zich. Vijf tips van fotograaf Jean-Jacques Almanza.

1. Kies een foto die niet té leesbaar is

Uiteraard moet een foto laten zien waar een artikel over gaat, maar waak ervoor dat de lezer nog wel tekst nodig heeft. Als je bijvoorbeeld een stuk schrijft over een opening, kun je een foto plaatsen van het moment waarop het lint wordt doorknipt. Dat is heel leesbaar; een foto waarop het lint nog niet is doorgeknipt, voegt meer toe. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een foto waarop degene die het lint gaat doorknippen, de schaar op een kussen krijgt aangereikt, of van mensen die in groten getale het gebouw voor de opening binnenstromen.
Verplaats je in de beeldintelligentie van je lezer. De Telegraaf zal vrijwel altijd kiezen voor de leesbare foto, terwijl Trouw vaak een niet té letterlijke foto plaatst. Wat kunnen jouw lezers aan?

2. Neem geen ‘pasfoto’

De meeste lezers zijn niet geïnteresseerd in gezichten. Probeer dat gezicht in een context te plaatsen. Als een wetenschapper een prijs heeft gewonnen, zóu je bijvoorbeeld een foto van een man met een stropdas kunnen plaatsen. Maar beter is een foto waarop de wetenschapper bezig is met zijn werk of zijn hobby. Als je de keuze hebt, kies dan altijd voor een foto met een tweede laag: daarop zijn dingen te zien zijn die niet direct opvallen, zoals een tas met golfsticks in de hoek van een kamer. Door zo’n tweede laag kom je meer over de wetenschapper te weten.
Als je toch alleen portretten krijgt aangeleverd, kies dan een foto die niet ‘pasfotoachtig’ is. Bijvoorbeeld in de stijl van Maarten Corbijn en Merlijn Doomernik, die portretten hebben gemaakt zonder tweede laag die wel de moeite waard zijn. En portret net niet in het midden van het beeld doet al wonderen.

3. Vermijd verborgen elementen

Een tweede laag in een foto is leuk, maar niet alle verborgen details zijn wenselijk. Pas op met kruizen, davidsterren, tekens van de islam op de achtergrond; let op dat als iemand een voorwerp vastheeft, niet alleen de middelvinger zichtbaar is. Dit soort ‘foutjes’ zie je heel vaak in bladen. Nog een voorbeeld. Dat bij een artikel over heel veel criminaliteit in een bepaalde wijk, op de achtergrond toevallig een Marokkaan op een scooter rijdt. Dat stoort.

4. Kijk uit: niet te artistiek

Met artistiek bedoel ik technische trucjes zoals onscherpte, grove korrel en donkere stukken. De technisch mooiste foto hoeft niet altijd de beste foto te zijn voor in je blad. Probeer te peilen wat je lezers verwachten op het gebied van fotografie en pas je daarop aan, voor bíjna honderd procent… Neem af en toe wat vrijheid om je lezers op te voeden.
Terug naar het voorbeeld bij tip 1, over het lintje knippen. Daarbij kun je de fotografie afstemmen op de wensen van de lezers. Waarderen de lezers een foto waarop het lint vlak nadat het is doorgeknipt, onscherp naar beneden hangt, of willen ze een foto van het moment zelf?

5. Maak een onderschrift met toegevoegde waarde

Dit gaat niet over foto’s zelf, maar dit komt zo vaak voor, dat ik er toch een van mijn tips aan wil wijden: vaak vertelt het onderschrift precies wat je op de foto ziet. Dat is overbodig. Als je een foto hebt van twee jongens op een scooter, plaats dan niet het onderschrift ‘Twee jongens op een scooter’. Probeer in plaats daarvan iets te vertellen wat je niet op de foto kunt zien, bijvoorbeeld ‘Deze jongens op weg naar een coffeeshop’.

Jean-Jaques Almanza (1946) werkt in opdracht en is docent aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten (KABK) in Den Haag. Foto's van Almanza zijn te bekijken op: http://www.almanza.nl.