Herken de geïnterviewde

Natuurlijk, mensen kun je niet in hokjes indelen. Maar sóms is een indeling in typen wel handig. Bijvoorbeeld ter voorbereiding van een interview. Zes typen interviewkandidaten op rij.

1. De Voorzichtige

Kenmerken: Spreekt alleen in beleidstaal; is niet te verleiden tot leuke (persoonlijke) quotes of pittige uitspraken; nuanceert alles dood omdat hij bang is onvolledig te zijn; denkt alleen in algemeenheden en gemeenplaatsen; mist elk oog voor detail; kan en wil niet in voorbeelden denken, maar slechts in grote ontwikkelingen; is bang dat hij fouten maakt en mist zodoende elke spontaniteit.
Strategie: Zet erop in dat interviewer vroegtijdig sneuvelt in een woud van nuances en breedsprakigheid.
Houding: Is licht gespannen, probeert heel hard om ‘goed’ over te komen, blijft op beleefde afstand omdat hij objectiviteit wil behouden.
Benaderwijze:Stel deze kandidaat op zijn gemak, leg in jouw inleiding uit waar je precies voor komt, wek vertrouwen en benadruk dat jullie er samen hoe dan ook wel zullen uitkomen. Vlot het dan nog steeds niet, biedt dan desnoods mogelijke antwoorden aan om het gesprek vlot te trekken.

2. De Flapuit

Kenmerken: Geeft altijd meer informatie dan jij vraagt; doet uitspraken om van te smullen, maar vaak juist niet over het onderwerp waar jij voor komt; zet vaak hard in en gaat zich dan licht verontschuldigen en nuanceren.
Strategie: Probeert interviewer op verkeerde been te zetten; gebruikt interview om eigen verborgen agenda te spuien.
Houding: Ontspannen, doet zijn best om ‘oprecht’ en open over te komen.
Benaderwijze:Hou streng de regie in de gaten en breng heel duidelijk structuur aan. Komt er informatie los die je best goed zou kunnen gebruiken maar niet in het kader van het verhaal waar jij voor komt, bied dan aan om daar later nog eens op terug te komen. Helpt sturing niet, grijp dan naar een zwaarder middel: de ontmoediging. Leg bijvoorbeeld je pen opvallend neer als de flapuit weer eens uitweidt.

3. De stille

Kenmerken: Laat het initiatief volledig bij de interviewer; doet zelf niets om het gesprek prettig te laten verlopen; zegt niet meer dan het hoognodige; laat gemakkelijk intimiderende stiltes vallen; is van het type ‘wat niet weet, wat niet deert’; heeft zelf geen duidelijk eigen verhaal te vertellen.
Strategie: Hoopt interviewer te ontmoedigen.
Houding: Maakt een afwezige en een tikkeltje gehaaste indruk, wil voorkomen dat er tijdens het interview een te aangenaam klimaat ontstaat.
Benaderwijze:Blijf rustig, probeer de sfeer wat luchtiger te maken met een grap, wek vertrouwen. Zelf een stilte laten vallen, wil ook wel eens helpen. Lukt dat allemaal niet, lok deze kandidaat dan uit zijn tent. Door net ‘verkeerde’ samenvattingen van zijn antwoorden te geven bijvoorbeeld. Of dwing hem, om de ban te breken, met een duidelijke stelling tot een (persoonlijke) uitspraak. Wordt het dan nog steeds niets, zorg dan dat hij in het uitgeschreven artikel wel leuke en gedurfde uitspraken doet en gok erop dat hij in de accorderingsronde aangenaam verrast akkoord gaat.

4. De Bepalende

Kenmerken: Trekt het initiatief volledig naar zich toe; wil alleen zijn eigen boodschap kwijt, de rest is onbelangrijk; ontwijkt vragen die niet in zijn/haar missie passen; is niet te stuiten, moeilijk te sturen.
Strategie: Wil door zelf de regie te houden, voorkomen dat hij voor verrassingen komt te staan.
Houding: Is agressief, assertief, dwingend, een tikkeltje hautain. Een vleugje ijdelheid is hem niet vreemd.
Benaderwijze:De zwakke plek van deze kandidaat is zijn ijdelheid. Prijs hem regelmatig om zijn scherpe visie, interessante analyse of snedige antwoorden en plak daar vervolgens onmiddellijk jouw relevante vraag aan vast. Wek sympathie, veer mee en toon in bescheiden mate bewondering. Zo gauw deze kandidaat het gevoel heeft dat hij jou ‘in zijn zak’ heeft zitten, kan jij hem gaan bijsturen.

5. De Wantrouwige

Kenmerken: Geeft regelmatig steken onder water: ‘Ik weet niet of dit nu zo interessant is’ of ‘Daar gaat het niet om, lijkt mij’ of ‘Ik snap niet waarom u dit wilt weten’ of ‘Dit zou ik maar weglaten’; voelt zich snel aangevallen: ‘Wat is dat nu weer voor vraag?’
Strategie: Wil door steeds de confrontatie met de interviewer te zoeken de aandacht afleiden.
Houding: Maakt verveelde ‘het moet maar’- indruk, heeft een neerbuigende ‘hoe kan jij nou weten hoe het bij ons zit’-houding.
Benaderwijze:Toon begrip voor zijn twijfels, en leg geduldig uit waarom jij die ene vraag ondanks zijn weerzin toch wilt stellen. ‘Dat zouden de lezers namelijk ook graag van u willen weten’ of ‘Het zou ongeloofwaardig zijn als we deze vraag laten liggen’. Maak bovendien duidelijke afspraken over de accordering. Ook bij deze kandidaat kan een subtiel complimentje het verschil maken.

6. De Joviale

Kenmerken: Maakt voortdurend uitstapjes die niets met het interview te maken hebben; is uiterst breedsprakig; kaatst regelmatig de vraag terug. Zo van: ‘Nou, daar weet jij vast ook alles van’ of ‘Heb jij dat zelf ook wel eens meegemaakt?’; vertelt ook veel ‘off the record’.
Strategie: Hoopt dat in die amicale sfeer de scherpte van de interviewer verdwijnt.
Houding: aimabel, amicaal, goedlachs.
Benaderwijze: Blijf je eigen missie scherp in de gaten houden, ga niet mee in de oude-jongens-krentenbrood-sfeer en houd professionele afstand. Werk desnoods jouw vragenlijstje punt voor punt en rigide gestructureerd af. De zwakke plek van de Joviale is dat hij in al zijn jovialiteit vaak ook bevestiging nodig heeft. Geef die dus. Maar alleen als hij op jouw spoor zit.