Handboek Crossmedia zet bedrijfsjournalist aan het denken

Lees over de grappig bedoelde zinnen heen en school jezelf bij met het nieuwe Handboek Crossmediale Journalistiek en Redactie.

Het Handboek Crossmediale Journalistiek en Redactie biedt een vracht aan informatie én heeft een missie. De auteurs – Arjan Dasselaar en Alexander Pleijter – zien in een crossmedia-aanpak de toekomst van de journalistiek.
Er zijn weinig steekhoudende argumenten te verzinnen om hen daarin ongelijk te geven. De vraag lijkt vooral te zijn: wanneer speelt die toekomst zich af en wanneer gaan de grote media-uitgevers zich uitsluitend of overwegend online tot hun publiek richten? Dit Handboek Crossmedia kan ook de bedrijfsjournalist aan het denken zetten: wat zou jouw bedrijf of instelling kunnen met al die ‘nieuwe’ media en trends.

Keuzes maken
In veel organisaties was het de afgelopen jaren te horen: welk onderwerp brengen we in welk medium? Ging die vraag in eerste instantie nog over een blad in combinatie met bijvoorbeeld de e-nieuwsbrief, dit Handboek gaat uit van allerlei verschillende middelen op één internetplatform (dat ook mobiel kan zijn). Het Handboek biedt alleen niet veel bouwstenen om een verantwoord antwoord te geven op de vraag ‘in welk medium doen we wat’. Dat is op zich ook logisch, want de onderliggende uitgangspunten zijn voor iedereen anders. Je moet natuurlijk ook vooral zelf bedenken hoe jouw publiek informatie tot zich neemt én vooral ook wat jij met de informatie wilt bereiken. Daarna kies je het middel, logisch voortvloeiend uit de vragen die je jezelf gesteld hebt.

De overstap
Voor bedrijfsjournalisten (en communicatiemedewerkers) klinkt de werkwijze die Dasselaar en Pleijter beschrijven als een crossmediale aanpak vast bekend in de oren. Zij zijn gewend om vanuit doelstellingen te werken. ‘Wij’ denken al in termen van ‘voor wie schrijf ik?’, ‘waarom wil ik informatie kwijt?’ en ‘hoe leest/kijkt/luistert mijn publiek?’. De stap naar een crossmedia-aanpak is daarmee vermoedelijk dus ook gemakkelijker te maken voor bedrijfsjournalisten en communicatiemedewerkers dan voor de ‘vrije journalist’.
De iPad wordt wel genoemd in het boek, maar kreeg nog niet de aandacht die het apparaat en al zijn toekomstige concurrenten vast en zeker gaan verdienen. Het lijkt nu al een ideale drager van crossmedia-producties. Voor in de tweede druk!

Beoogde lezers
In het Handboek schetsen Dasselaar en Pleijter ook een ultieme crossmediajournalist. Dat is iemand die zelf filmpjes, teksten, slideshows, podcasts kan maken én publiceren in een webomgeving. De journalist van de toekomst is een informatieprofessional, niet meer gebonden aan één medium. Voor de opleiding van zo iemand vormt dit boek een mooie introductie, zowel theoretisch als zeer praktisch. Studenten journalistiek zullen erbij gebaat zijn, net als (bedrijfs)journalisten en communicatiemedewerkers die – al dan niet van harte – nieuwe wegen inslaan.
Wel zij opgemerkt, dat de studenten met sommige hoofdstukken vermoedelijk weinig kunnen, zoals die over verandermanagement op een redactie. En andersom geldt ook: voor wie al crossmediale stappen heeft gezet, zijn sommige hoofdstukken mogelijk te ‘basic’.

Extra’s
Als extraatje krijg je bij het boek ook een cd om alvast wat te kunnen oefenen met de door de schrijvers geïntroduceerde software. Dat is handig. Lezers van het handboek kunnen zich ook registreren op de site van de uitgever. Er worden updates van de auteurs beloofd en je krijgt naar verluidt ook een nieuwsbrief. Ook kun je op de site ervaringen delen met andere lezers. Hilarisch genoeg worden deze instrumenten om klanten te binden door de uitgever een ‘unieke service’ genoemd.

Jammer
Het Handboek heeft een paar mindere kanten. Auteur Dasselaar voert zichzelf regelmatig op. Dat begint al op pagina 2 als we lezen dat hij aan een bijzonder project heeft meegewerkt in het oertijdperk van de online journalistiek (zo rond 1995). De hubris is in dit geval nog best overkomelijk, maar leg het dan ook even uit. Voor wie er niet bij was.
Het handboek heeft ook wat franje meegekregen van de auteurs en van de uitgever in de vorm van citaten en cartoons. Dat had niet gehoeven. De citaten waarmee elk hoofdstuk opent, zijn niet veelzeggend. De cartoons die her en der staan, zijn zelfs zouteloos.
En de auteurs doen leuk. Een hoofdstuk heet bijvoorbeeld: ‘Waarom journalisten die niets van SEO weten met een blok beton aan hun voeten in de Maas dienen te worden geworpen’. Of wat te denken van een zinsnede als ‘Om te filmen hebt u een camera nodig. Zover was u zelf ook al gekomen, vermoedelijk. (Zo niet, leg dit boek neer en overweeg een carrière als satéprikkeraanscherper.)’
De pleitbezorgers van de nieuwe journalistiek hadden zich in stilistisch opzicht beter gehouden aan een oude gulden regel: kill your darlings.