Graven in het verleden van je blad en je organisatie

Bestaat je personeelsblad al jarenlang op een goed niveau? Dan kun je je geluk niet op als redacteur. Het spitten in voorgaande jaargangen van je personeelsblad biedt veel verrassende inzichten. Inzichten die je kunt vertalen naar onderwerpen voor je huidige personeelsblad, en die als achtergrond kunnen dienen om bijvoorbeeld scherpere interviews te houden.

Trends in organisaties
Vijftien jaar geleden ‘moesten’ we aan ISO 9001. Daarna was die niet goed genoeg meer, en kwam de Balanced Score Card. En daarna werd EFQM onze nieuwe kwaliteitsreligie. We geloofden er telkens heilig in, maar telkens vielen we weer van ons geloof. Wat leveren al die trends nou eigenlijk op, behalve dan inkomsten voor tal van consultants? Wat is er in onze huidige organisatie van overgebleven? Wat vinden de bekeerde voorvechters van de trends van toen van hoe ze er indertijd mee omgingen? Met jaarbalkje erbij hoe lang trends duurden en wat ervoor in de plaats kwam (een beetje zoals die jaarbalkjes met pleistoceen, ijzertijd etc., misschien dat je die perioden er voor de grap zelfs wel bij zou kunnen zetten).

Hetzelfde geldt voor organisatievormen (lijnorganisatie, matrixorganisatie). Je zult zien dat het om de drie, vier jaar stuivertje wisselen is. Zo vallen zelfs toekomstige trends te ontdekken. Leuk voor een essay: onze organisatie over tien jaar. Trek lijnen uit het verleden door op het gebied van productinnovatie, organisatievorm, personeelsmanagement, markten en marketing, internationalisering, ICT, financiën, opleidingen, huisvesting etc.

Medewerkerstevredenheid
Een mooie infographic met bijbehorend artikel over hoe tevreden medewerkers waren vanaf bijvoorbeeld dertig jaar geleden jaar geleden tot nu. Waarschijnlijk zie je een lijn die ongeveer gelijk blijft of licht daalt. Zet daar in de juiste jaartallen de acties bij die directie en P&O hebben ontwikkeld om de medewerkerstevredenheid te vergroten (bijvoorbeeld de introductie van cafetariamodellen in arbeidsvoorwaarden) en je ziet dat het geen snars heeft uitgemaakt. Reken vervolgens uit hoeveel tijd en dus geld de introductie van al die systemen heeft gekost, en je kunt haarscherp analyseren hoeveel geld er over de balk is gesmeten. Dit is een typisch geval van het ondergewaardeerde genre analyse, mits je het onderwerp publiceert ten tijde van een nieuw medewerkerstevredenheidsonderzoek.

De John F. Kennedy van je organisatie
Wie was de beste directeur ooit van je organisatie? Combineer winstcijfers en medewerkerstevredenheidscijfers van de afgelopen jaren, of, als je het minder wiskundig wilt aanpakken: kijk welke directeur in het verleden met welke ideeën kwam (op te zoeken dus in de personeelsbladen) en welke ideeën jij als redacteur/redactie het meest waardevol vindt (bijvoorbeeld omdat ze een organisatie echt hebben veranderd). Eventueel met wat (oudere) medewerkers en/of gepensioneerden aan het woord die vertellen over de man/vrouw in kwestie. Mooi voor een portret of profiel of achtergrondartikel.

De vijf slechtste/beste beslissingen ooit
Welke beslissingen die ooit werden genomen, werden in een later stadium teruggedraaid? Denk aan een mislukt prestatiebeloningsysteem, het afschaffen van een afdeling of, kleiner, het kerstcadeau. Of welke bleken in een later stadium juist een enorm succes? Een specifiek voorbeeld is: hoe blij zijn we nog met de beursgang? Je zoekt in de personeelsbladen naar de eerste keren dat er sprake was van een beursgang en naar de argumenten die toen werden gebruikt om die beursgang te rechtvaardigen. Wat is er van die beloftes terechtgekomen? Wat zou er gebeurd zijn als het bedrijf níet naar de beurs zou zijn gegaan.

In een korter verleden: vaak wordt er iets aangekondigd in een personeelsblad door een medewerker (bijvoorbeeld: we gaan een nieuw automatiseringssysteem invoeren, we gaan een groot personeelsfeest houden) en later hoor je er niks meer van. In een artikel kun je een of meerdere van die onopgevolgde aankondigingen verklaren. Levert een kritisch artikel op plus een hoop tips over welke initiatieven wel of niet werken en waarom.


Tot slot
Als je toch aan het spitten bent, zul je merken dat je enorm veel opsteekt van de ontwikkeling van de organisatie, waardoor je meer ‘boven de materie’ komt te staan. Dat kun je weer goed gebruiken voor je interviews, vooral met directeuren of andere hoogheden die nog niet zo lang bij de organisatie zitten. Die kun je om de oren slaan met feiten uit het verleden. Bijvoorbeeld: ‘Dit is nu de dertiende reorganisatie in de laatste tien jaar. Totnogtoe zijn elf directeuren op gesneuveld omdat de reorganisaties keer op keer niet tot de gewenste kostenmatiging leidden. Zeker drie van deze reorganisaties zijn in opzet min of meer gelijk aan de opzet die u voor ogen staat. Waarom zou deze reorganisatie van u wel lukken?’ Los van dat je een leuker, scherper interview op papier krijgt, zal zo’n directeur meer respect voor je krijgen, waardoor hij/zij meer betrokken zijn interviews zal geven in de toekomst.

Oude exemplaren van personeelsbladen zijn meestal wel in het bedrijfsarchief te vinden. Of anders is er altijd wel een of andere gepensioneerde die netjes alle edities heeft bewaard.