Een onvolwassen vakgebied

Bedrijfsjournalisten identificeren zich meer met de organisatie of het bureau waar ze werken dan met het vakgebied bedrijfsjournalistiek. Dat tekent de onvolwassenheid van het vak.

Ondanks het feit dat bedrijfsjournalisten de bedrijfsjournalistiek als vakgebied beschouwen, identificeren zij zich niet echt met het vakgebied. Dat concludeert dr. Suzanne de Bakker van de Radboud Universiteit na ondervraging van interne (werkzaam binnen een organisatie) en externe bedrijfsjournalisten (bij een bedrijfsjournalistiek bureau of freelancers) in het onderzoek ‘Is bedrijfsjournalistiek een professioneel vakgebied?’. Het onderzoek is het eerste naar de mening van bedrijfsjournalisten over hun vak – op zich is dat al winst. Maar dan de conclusies.

Een duidelijke rolopvatting onder bedrijfsjournalisten ontbreekt, of is in elk geval niet eenduidig. Interne journalisten voelen zich meer verbonden met het vakgebied, maar journalistieke technieken als ‘kunnen interviewen’ en ‘informatie kunnen selecteren’ worden daarentegen vaker als noodzakelijke eigenschappen door de externe bedrijfsjournalisten genoemd. Interne journalisten scoren daarentegen hoger op het zelf (kunnen) toepassen van activiteiten als objectief zijn, hoor en wederhoor toepassen en journalistiek vrij zijn.

Uit het onderzoek blijkt bovendien dat de specifieke vakliteratuur enorm versnipperd gelezen wordt, dat de vooropleiding van bedrijfsjournalisten heel verschillend is en dat er minder aan bijscholing gedaan wordt – zeker bij interne bedrijfsjournalisten – dan de journalisten zelf zeggen te willen en te kunnen doen.

Underdog

Ook op het Congres voor de bedrijfsjournalistiek op 1 juni debatteerde een aantal bedrijfsjournalisten over de uitkomsten van het onderzoek. Verdieping bood dat niet echt. De discussie ging er met name over of bedrijfsjournalisten beter of slechter af waren dan vrije journalisten – in journalistieke kansen, dan wel carrièrekansen. Dat vergelijk lijkt er elke keer wanneer bedrijfsjournalisten bij elkaar gaan zitten, uit te komen. En hoe dapper de debaters ook probeerden het vooroordeel te ontkrachten dat bedrijfsjournalisten ‘mindere journalisten’ zijn, toch sluimerde het minderwaardigheidscomplex zo her en der wel in de uitspraken. Steffart Buijs van Leene.txt die vrije journalisten ‘echte journalisten’ noemde. Cees Brink van Heineken die aan de ene kant roept: ‘Houd toch eens op met de underdog uithangen!’ Maar die minuten later vol trots vertelt dat ‘een van zijn collega’s zo goed was dat ze nu bij een groot publieksblad werkt’.

De conclusie lijkt gerechtvaardigd dat de professionalisering van het vakgebied geremd wordt door de rolopvatting van de bedrijfsjournalist zelf. Want hoe kan een vakgebied zich ontwikkelen wanneer de vakgenoten zichzelf geen onderdeel ervan beschouwen of zich in elk geval niet als zodanig afficheren? In een volwassen vakgebied is een bewijs voor kwaliteit: dat er bedrijfsbladen gemaakt worden die wérken. E dat er gedegen wetenschappelijk onderzoek in het vak wordt gedaan. Niet: dat goede bedrijfsjournalisten het vak verlaten voor de ‘vrije journalistiek’ en dat als promotie zien.

Rem

Als je jurist bent, ben je altijd in de eerste plaats jurist, of je nu binnen een organisatie op een stafafdeling werkt of bij een juridisch adviesbureau. De bedrijfsjournalist voelt zich in eerste instantie onderdeel van de organisatie (als interne journalist) of van het bureau (als externe). Het tekent het inlevingsvermogen van de bedrijfsjournalist. Maar de versnippering lijkt een rem op de serieuze ontwikkeling van het vakgebied, een rem op het ontstaan van journalistieke opleidingen bedrijfsjournalistiek én een rem op gedegen onderzoek naar de effectiviteit van het vak. Een volwassen vakgebied kent een collectieve rolopvatting, opleiding en onderzoek. De bedrijfsjournalistiek is lang nog niet volwassen.

Het onderzoek ‘Is bedrijfsjournalistiek een professioneel vakgebied?’ van dr. Suzanne de Bakker verschijnt later dit jaar als deel drie van de reeks Cahiers bedrijfsjournalistiek.