Deense eendagsvlieg

(JB), het blad van de Deense Jyske Bank heeft de Feiea Grand Prix 2004 gewonnen – het is daarmee het beste personeelsblad van Europa. Dat komt door het stoere thema van dit nummer: het loon. Dat is te laag, schrijft (JB). Dit schokeffect heeft de jury blijkbaar afgeleid van de rest van het blad.

Baas met bananen

Een banaan op de cover met daarop een sticker van de hoogste baas met een tros bananen op zijn hoofd. Dat mag, bij de Jyske Bank. Waarom bananen? Omdat je daar beter van gaat presteren, leert ons de achterkant, en prestatieloon is wat de medewerkers willen. Wat óók mag bij de Jyske Bank, is praten over je salaris. En dat dat te laag is. Uitzonderlijk en opmerkelijk, leert een snelle inventarisatie van een aantal Nederlandse bladen. Die doen dat niet. Het bedrijfsjournalistieke hart gaat in eerste instantie sneller kloppen bij dit themanummer van (JB). Wat een openheid, wat een durf.

 Duidelijke boodschap: hoger loon

De boodschap? Die staat luid en duidelijk aan het begin van het blad aangegeven. De ‘sociaal-democratische loonpolitiek’ (iedereen op dezelfde positie ongeveer hetzelfde salaris en heel veel goede secundaire arbeidsvoorwaarden voor iedereen) is achterhaald. Medewerkers krijgen aan de lopende band headhunters aan de lijn, vacatures kunnen niet worden vervuld, en afdelingshoofden willen hun verschillend presterende medewerkers verschillend kunnen belonen. Lees: hoger. Want hoewel de discussie op het eerste gezicht lijkt te gaan over ‘gelijke betaling voor iedereen’ versus ‘prestatieloon’, is de boodschap eigenlijk: het salaris moet domweg omhoog.

 Gehunt

(JB) laat in een dossier van 21 pagina’s afdelinghoofden aan het woord die goede mensen zien vertrekken omdat er geen mogelijkheid tot loondifferentiatie is. Daarna vertelt een van de directeuren dat er wel degelijk mogelijkheden bestaan, maar dat afdelingshoofden niet durven – bang voor de reactie van degenen die níet meer krijgen. In artikel drie van het dossier mag een afdelingshoofd uit het eerste artikel weer vertellen dat het ‘in de praktijk niet zo makkelijk is’ als de directeur – overigens standaard met de voornaam aangeduid – zegt. De hoogste baas, die van de tros bananen op zijn hoofd, mag afsluiten met de dooddoener dat hij er eigenlijk wel trots op is dat zijn medewerkers worden weggekocht.

Ook bevat het themanummer een artikel over bonussen bij de verkoopafdeling, een schematisch overzicht van het wervingsprobleem en een artikel over het gebrek aan animo voor opleidingen en doorstroom. Het geheel is gelardeerd met geanonimiseerde ervaringen van ‘gehunte’ mensen die niet op het aanbod ingegaan zijn, vrijwel allemaal omdat ze het eigenlijk best naar hun zin hebben bij de Jyske Bank, ondanks het lage loon.

 Nét niet

Als je verder bladert, blijkt dat een aantal vragen onbeantwoord blijft: is de roep om prestatieloon niet een verkapte roep om loonsverhoging? Durven de afdelingshoofden inderdaad niet verschillend te belonen en waarom niet? Waarom gaat het loon eigenlijk niet omhoog? Wat vindt de werkvloer? En het belangrijkst: zijn de medewerkers van de Jyske Bank eigenlijk wel toe aan een ‘prestatieloon’? Uit de (JB) blijkt namelijk ook dat niemand ‘omhoog’ wil in het bedrijf, opleidingsplekken leeg blijven en vacatures niet intern kunnen worden ingevuld. Het spannende onderwerp is dan ook nét niet diepgaand genoeg aangepakt. En in plaats van een cultuurverandering lijkt het blad daarmee eerder een cultuurbesténdiging teweeg te brengen.

Maar goed, (JB) ís het beste personeelsblad van Europa gebleken. Waarom nog meer? Nou, bijvoorbeeld omdat het ook nog eens zo lekker opgemaakt is – op wat mislukte kadertjes na. Met roze, geel, Photoshop, vrijstaande dingetjes en de cover-banaan, die je nota bene los kunt trekken. Je zou bijna vergeten dat er naast het stoere thema ook nog andere dingen in het blad staan. De jury van de Feiea Grand Prix lijkt dat ook vergeten.

Zwakke rubrieken

De rubriek ‘Medarbejdernyheder’ na het loondossier spant de kroon. Zwakker kan niet. Negen (!) pagina’s pasfoto’s van nieuwe en oude medewerkers. Maar dat, vertelde onze vertaler, is typisch Deens. Dat zullen we de makers dus vergeven. Wat we ze niet vergeven, en de Feiea Grand Prix-jury blijkbaar wel, zijn de andere rubrieken. ‘Bankmannen en vrouwen’ is een hele pagina ‘de hobby van’ aan het begin van het blad, op een plek waar je korte actuele berichten verwacht. ‘Op het werk bij…’ is drie pagina’s ‘wat doen wij op deze afdeling nu samen met zijn allen de hele dag’ en ‘Ordkløvern’ – ‘muggenziften’ – is een taalrubriek die in Onze Taal had gepast, maar geen raakvlakken heeft met het bedrijf.

Het blad heeft geen ritme, is door het loodzware thema uit balans en gaat uit als een nachtkaars. Een terechte winnaar? Niet wat mij betreft. En het doet mij eens te meer afvragen of al die Grand Prix wedstrijden niet beter over jaargangen kunnen gaan in plaats van over één of twee nummers. Want hoe de andere nummers van (JB) eruit zien, zonder dit thema? Deze winnaar lijkt mij een typische Deense eendagsvlieg.