"Dat betekent niet: alles poepbruin”

De overheid ontdekt met vallen en opstaan sociale media, dat viel op bij de inzendingen van de Galjaardprijs voor opmerkelijke overheidscommunicatie. Wat kunnen de verliezers volgens social mediadeskundige dr. René Jansen van Winkwaves leren van de winnaar MijnBorne2030? “In de eerste plaats: dat goedbedoeld hobbyisme niet werkt.”
 

In het Overijsselse Borne mochten de twintigduizend inwoners meedenken over de toekomst van het dorp. Eerst leverden de bewoners bouwstenen voor vier scenario’s die gemaakt werden door een regiegroep. Dat deden ze tijdens bijeenkomsten en door veel tussentijds verkeer via social media. Daarna mochten de inwoners uit die scenario’s kiezen. De gemeenteraad bekrachtigde die keuze vervolgens unaniem en noemde het project zelf ‘de hoogste vorm van meebeslissen’.

Social-mediadeskundige dr. René Jansen van Winkwaves, kun jij in gewone mensentaal uitleggen wat voor bijzonders in Borne is gebeurd?
“In Borne zijn op basis van inbreng van de inwoners vier coherente visies gemaakt, die echt van elkaar verschillen. Daardoor hadden de inwoners ook echt wat te kiezen.”

Maar wat hebben social media daar precies mee te maken? Dit kan toch ook zonder social media?
“Natuurlijk, maar social media veranderen het meepraten. Iedereen kan met iedereen in gesprek, onafhankelijk van de organisatie, en doordat het gratis is, is de drempel laag om mee te doen en zelf dingen te organiseren. Vroeger zou je alleen vergaderen. Dankzij social media kun je meer doen, je kunt contact zoeken met wie je wilt, wanneer je wilt en zelfs je eigen groepen opzetten. En iedereen die dat wil kan meeluisteren. Maar als je de bevolking raadpleegt en alle input evenredig mixt, dan krijg je poepbruin, net als met alle kleuren vingerverf door elkaar. De kunst is heel goed te luisteren en te kijken naar wat mensen daadwerkelijk dóen. En dan bepalen hoe je daar een rol in kunt en wilt spelen als overheid.
MijnBorne2030 is een mooi voorbeeld van hoe social media de weg zijn naar een nieuwe manier van denken en werken. Waar de andere cases vooral traditioneel zenden via nieuwe media, heeft de gemeente Borne de deur verder open durven zetten.”

Kan die deur nog verder open of wordt het dan een Poolse landdag?
“Je moet als bouwer van social media enorm goed nadenken wat de gevolgen zijn van de mogelijkheden die je biedt. Het is de magie van Lego: je biedt ruimte die niet af is, waar wat te ontdekken valt, waar van alles in te vullen valt. Dat soort openheid ontwerpen is echter niet gemakkelijk, doordat je de gevolgen nooit goed kunt overzien. Tegelijkertijd kan de impact van misbruik of escalatie enorm zijn. Een legomotortje heeft nooit heel veel kracht, zodat er geen treintjes of auto’s gemaakt kunnen worden die kinderen bezeren. Facebook biedt wel een ‘like’ en geen ‘dislike’-knop, omdat de makers denken dat die het platform te gronde zouden richten. Dat geloof ik ook. Negatief is altijd sterker dan positief.”

Kan de manier waarop Borne social media heeft ingezet de vergelijking aan met commerciële, grote partijen, die veel meer geld hebben voor zoiets?
“Wat mij opvalt, is een structureel minderwaardigheidsgevoel bij overheidsorganisaties: ze denken dat ze achter lopen. Dat is helemaal niet waar, ze kunnen heel aardig meekomen. Wel valt me op dat er regelmatig gewoon zelf wat in elkaar gezet wordt, omdat mensen nog weinig ervaren zijn. Wat ook gemakkelijk kan met die gratis accounts. Maar wat mij betreft is de tijd van experimenteren echt al een tijdje voorbij.”

Wat kunnen andere overheidsinstanties van winnaar Borne leren?
“Dát dus. Het probleem is dat communicatie bij veel overheidsorganisaties nauwelijks budget krijgt om passende expertise in te huren en op te bouwen, iets daadwerkelijk goed te doen. Waardoor het lastig is voor communicatiemedewerkers om écht bij te dragen aan beter beleid. Het goedbedoeld hobbyisme dat ik nogal eens tegenkom, helpt ook niet om de volgende keer wél meer geld, mensen en tijd te krijgen. De inzet van social media is niet vrijblijvend.”