Blijde boodschap

Het klinkt als een open deur: zorg per artikel voor één centrale boodschap aan je lezers. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Een checklist voor de eindredacteur, als waarborg dat die ene boodschap uit de verf komt.

Check 1. Bezint eer ge begint

Het klinkt raar, maar weet jouw redacteur eigenlijk welke centrale boodschap hij met een artikel bij de lezer moet overbrengen? Weet je het als eindredacteur zelf wel? Informeren is bijna nooit het hoofddoel dat je bij een lezer wilt bereiken. Hogere (emotionele) betrokkenheid of vermaak bijvoorbeeld wel. Let op: het gaat erom dat je één hoofdfunctie kiest, niet meerdere tegelijk (zie ook punt 4). Als je de kern van je artikel niet in enkele zinnen kunt samenvatten, is het tijd om doelen te gaan schrappen.
Een voorbeeld. Een ministerie wil een artikel wijden aan kennismanagement. Bij de doelencheck wordt duidelijk dat het er niet om gaat medewerkers te informeren over het wat, hoe en waarom van kennismanagement, maar om wat hij zelf kan bijdragen om zijn eigen kennis te verbeteren. Dat wordt dan dus de invalshoek van je artikel.
Je briefing voor je redacteur mag op dit punt niets te raden overlaten – neem dit samen nog even door. Om discussies te voorkomen is het ook gewenst expliciet een genre te kiezen; vaak is dat zo dwingend dat er niet allerlei andere boodschappen en functies inpassen. Draag dat ene doel van dat artikel als eindredacteur ook fanatiek uit.

Check 2. Overtuig je hoofdredacteur

Het is niet voldoende dat jij weet wat de hoofdfunctie van een artikel is. Je opdrachtgever moet het ook weten én erachter staan. Die kan uit enthousiasme te veel willen in te korte tijd. In de trant van: ‘Het kan toch geen kwaad die adviesfunctie ook nog kort aan de orde te stellen?’ Dat is een verkeerde inschatting. Het netto resultaat van een artikel met te veel boodschappen, een kerstboomverhaal, is dat er helemaal niets bij de lezer blijft hangen.
Daarbij is het vaak zonde om meerdere boodschappen of vragen in één artikel te verwerken. Belangrijke nevenfuncties raken hierdoor ondergesneeuwd, terwijl ze een eigen artikel verdienen - bijvoorbeeld in een volgende editie.

Check 3. Bewaak die boodschap

Goede voornemens moet je ook waarmaken. Houd tijdens het schrijven geregeld de vinger aan de pols bij je redacteur en vraag jezelf af: voldoet dit nog steeds aan de oorspronkelijke doelstelling van het artikel? En maakt het verhaal de verwachtingen in de kop en het intro ook waar? Soms wil een artikel nog wel eens met je redacteur op de loop gaan, bijvoorbeeld omdat de geïnterviewde een compleet andere richting inslaat of omdat de opdrachtgever bij nader inzien toch iets anders wil. Het resultaat kan vervolgens een stuk zijn dat op twee of meer gedachtes hinkt, of een compleet andere invalshoek heeft gekregen dan de bedoeling was.

Check 4. Maak gebruik van hiërarchie op de pagina

Betekenen checks 1 tot en met 3 dat je nooit meer dan één boodschap in één artikel mag verwerken? Nee, dat is niet altijd reëel, en ook niet altijd nodig. Beperk je in het belang van de lezer in ieder geval tot één hoofdboodschap. Eén of twee korte nevenboodschappen kun je ook behandelen, maar dan bijvoorbeeld in de vorm van een kader, met een duidelijke hiërarchie op de pagina. Kaders lenen zich bijvoorbeeld uitstekend voor een kort overzicht bij het hoofdverhaal om feiten in de context te plaatsen.

Check 5. Zorg voor één uitstraling

Houd ook in de opmaakfase in de gaten of de boodschap intact blijft. Onhandige plaatsing van een kader kan de lezer bijvoorbeeld op het verkeerde been zetten. Let op dat de kop en de foto hetzelfde verhaal vertellen. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk blijkt dat nog best vaak niet te gebeuren. Tip: laat de foto of illustratie aan iemand zien die niets van het stuk weet. Wat is zijn of haar eerste associatie? Die moet uiteraard aansluiten bij het onderwerp.

Deze tips zijn aangedragen door medewerkers van Maters & Hermsen Journalistiek.
Ook een tip? Schrijf dan hieronder een reactie.