Bladen in de rijkshuisstijl vergeleken

Alle personeelsbladen bij ministeries zijn sinds eind 2010 over op de rijkshuisstijl. We legden een stapeltje voor aan twee vormgevers: creative director Marc van der Heijde van Studio Dumbar en art director Yke Bartels. “De meeste bladen zijn veel te vol.”

Marc van der Heijde was betrokken bij het ontwerp van de rijkshuisstijl, bekend van het blauwe lintje met wapen, midden bovenaan alle uitingen. Yke Bartels maakt bladen voor onder meer het Wereld Natuur Fonds, de GGZ, Eneco en Ernst & Young. Uit het stapeltje ministeriebladen pikken ze allebei de Met Name van LNV (een blad dat, net als het ministerie zelf, inmiddels niet meer bestaat).

Marc: “Met Name maakt duidelijke keuzes en die gaan best ver. Kleur zit vooral in foto’s en illustraties, nauwelijks in de tekst. Er is veel wit op de pagina’s, die bovenin een ruime marge hebben. De typografie is basaal, maar niet saai. De makers doen precies wat wij beoogden: helder én visueel aantrekkelijk communiceren.”

Yke: “Ik vind Met Name van het ministerie van LNV ook het best. Het ziet er simpel uit, maar het is wel consequent wat er gebeurt. Bij veel bladen voelt het bladritme niet lekker, is er weinig gelaagdheid en onderscheiden rubrieken zich niet echt, waardoor alles in elkaar overkabbelt. Het resultaat is vol en rommelig.”

Veilige ingrediënten
Yke vindt de bladen verder nogal gedateerd ogen. Dat de makers niet weten te verrassen of verleiden wijt ze voor een deel aan de veilige ingrediënten van de rijkshuisstijl. “De letter is braaf en het lijkt me moeilijk om er opvallende koppen mee te maken. Ik zou als ontwerper een moderne letter toevoegen, maar dat mag blijkbaar niet.”

Verder vindt Yke het stapeltje overheidsbladen weinig eenheid uitstralen. “Het lijkt of er geen beeldbeleid is. Zelfs binnen één blad vind ik de kwaliteit van het beeld erg wisselend. Als de bedoeling was met de huisstijl eenheid te bereiken, ook in bladen, vind ik dat niet gelukt.”

Marc ziet ook negen behoorlijk verschillende bladen. Maar als ontwerper van de rijkshuisstijl is hij daar niet teleurgesteld over. “Zeker bij bladen hoopten wij dat de makers een eigen beeld zouden neerzetten. Dat had van mij zelfs nog sterker gemogen. De rode draad moet zijn: helderheid. Dan móet je keuzes maken en dat gebeurt nog niet genoeg bij alle bladen.”

Typografie
Met keuzes maken bedoelt Marc onder meer: een expliciet kleurpalet en typografie. “Minder variatie leidt tot een helderder visuele uitspraak. Zeker bij een blad van minder dan twintig pagina’s.” Maar niet alleen de vormgevers valt iets te verwijten: “De bladen zijn vooral erg vol. De redacteuren moeten óók meer keuzes maken: als alles volloopt is het voor lezers niet meer uitnodigend.”

Naast Met Name noemt Marc als goede voorbeelden BZ Blad (“is lekker dik: voelt daardoor als een echt blad en de afwisseling maakt het niet rommelig”) en de Wij van Financiën (“zo te zien een beperkt budget, maar wel rust en regelmaat en dus een toegankelijk blad”).

Marc van der Heijde en Yke Bartels bekeken Sozavox van het ministerie van SZW, Met Name van het ministerie van LNV, Pijler, Alle Hens en De Vliegende Hollander van het ministerie van Defensie, Punt van het ministerie van OCW, Diagonaal van het ministerie van VWS, WIJ van het ministerie van Financiën en BZblad van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ze hadden geen inzage in budgetten of doorlooptijden en hebben van elk blad één editie gezien.
Omdat het om interne bladen gaat, kregen we helaas bij de meeste van deze bladen geen toestemming om specifieke voorbeelden te laten zien.