Amateurfoto’s: goed alternatief?

Dankzij de digitale fotografie maakt elke amateur foto’s, ook voor bedrijfsbladen. Dat is fijn voor je budget en mogelijk zelfs goed voor de uitstraling van je blad, míts doordacht toegepast.

Snel een foto nodig voor je blad? Wat let je om deze snel even zelf te kieken? Dat scheelt je één of meer belletjes naar fotografen. En niet te vergeten: het drukt je budget. Bijna elke organisatie heeft dan ook minstens één digitale camera in de kast liggen voor bedrijfsfeestjes of nieuwswaardige gebeurtenissen. Daarbij blijft de vraag in het midden of dit ten koste gaat van de kwaliteit van je blad.

Freelance fotografe Gerlinde Schrijver uit Zwolle vindt van wel. ‘Sinds de introductie van digitale fotografie wordt er meer geëxperimenteerd met het maken van foto’s. Iedereen kan uitproberen, foto’s die slecht zijn, delete je met één druk op de knop.’ Dat verlaagt de drempel om voor een blad te kiezen voor fotografen binnen de eigen organisatie. ‘Het wordt dan geen kwalitatieve illustratie, maar een functionele. Dat is jammer.’

Credits

Zij onderschrijft de trend van amateurfotografie voor bedrijfsbladen. En ondervindt ook de gevolgen. Een opdrachtgever vroeg haar om een offerte voor twaalf foto’s voor een magazine. Na de offerte krabbelde hij terug en besloot tot enkel een coverfoto en een spread in het hart van het blad. ‘Pietje op afdeling A kon ook wel een kiekje schieten en dat kost niets, dus werd daar voor gekozen. Maar wat wil je uitstralen? Professionalisme of amateurisme? Ik heb geen gebrek aan werk, maar ik bemerk wel een verschuiving.’

Schrijver pleit voor haar vak: schoenmaker blijf bij je leest. ‘Soms zijn amateurfoto’s erg mooi, maar ik kom ook afschuwelijke tegen. Dan komen opdrachtgevers later bij me terug en geven ze me alsnog de opdracht voor meer foto’s in een volgend nummer. Credits en colofon moeten ook duidelijk aangeven welke foto’s van mijn hand zijn. Daar mag geen onduidelijkheid over bestaan, anders kan dat mijn reputatie schaden.’

Authentiek

Paul Hughes, strategisch directeur van Lava Grafisch Ontwerpersin Amsterdam, deelt de mening van Schrijver niet. Kwaliteit is voor hem een subjectief begrip. ‘Een foto spreekt je aan of niet, wie de maker ook is.’ Je hebt daarbij volgens hem wel altijd professionele vormgevers nodig ‘om de foto’s in een context te plaatsen. Een kleine of grote foto, prominent gepresenteerd of niet. Vormgevers kunnen spelen met materiaal van amateurfotografen.’ Hij trekt een vergelijking met de situatie dat werknemers stukjes aanleveren voor het interne blad, en professionele journalisten redigeren. ‘Er is ruimte voor experimenteren, terwijl je op de achtergrond de kwaliteit van je blad bewaakt.’

Daar komt bij dat volgens hem de betrokkenheid van bedrijfsbladlezers groeit wanneer zij eigen dan wel door collega’s gemaakte foto’s terugzien. ‘De interne loyaliteit neemt toe. Geen top-down communicatie, maar bottom-up. De medewerker van de vloer is zichtbaar.’ Hij noemt het voorbeeld van opdrachtgever Philips. Lava gaf tientallen camera’s mee aan managers verspreid over de wereld. Zij fotografeerden hun eigen omgeving. ‘Het blad is nog nooit zo goed gelezen. Al was de kwaliteit van de foto’s matig, ze ogen authentiek. Vergelijk het met filmpjes op YouTube.’

Toestelletje

Waar Schrijver amateurfotografie afwijst, is Hughes dan ook continu op zoek naar de juiste balans tussen professionalisme en amateurisme. ‘Er is geen eenduidige richtlijn voor het al dan niet gebruiken van amateurfoto’s. Elke keer moet je je afvragen wat het doel van je blad is. Wie en wat wil je bereiken? Daarbij hangt er ook vanaf met wie je hebt te maken. Een algemeen directeur zit niet te wachten op een werknemer met een fototoestelletje. Die wil een specialist.’

Hij vervolgt: ‘In een clubblaadje is vormgeving van ondergeschikt belang. De band van de lezer met het blad is al erg groot. In een extern magazine waarin een bedrijf zich als merk wil presenteren daarentegen, zijn professionele vormgeving en inhoud van doorslaggevend belang. Als iets er niet gelikt uit ziet, haken mensen mogelijk af. Je moet dus de juiste balans tussen de inbreng van journalisten, vormgevers, fotografen en leken vinden. Maar ja, dat is makkelijker gezegd dan gedaan: de ideale formule bestaat niet.’

Voor- en nadelen voor het gebruik van amateurfoto’s in bedrijfsbladen
Voordelen
• leent zich meer voor intern gebruik.
• bottom-up fotografie verhoogt actieve betrokkenheid, is laagdrempelig en verhoogt de loyaliteit van de werknemer.
• is goedkoop.
• oogt authentiek (denk aan YouTube).
• is goed indien een ‘amateuristische stijl’ onderdeel is van je beeldconcept.
• goed ter afwisseling (denk aan de directeur die je eens anders wilt portretteren).

Nadelen
• leent zich niet primair voor extern gebruik.
• ambachtelijke kwaliteit (bijvoorbeeld scherpte) is dikwijls minder dan bij beroepsfoto’s. Daardoor kun je er in de vormgevingsfase minder kanten mee op.
• artistieke kwaliteit (bijvoorbeeld compositie) is dikwijls minder dan bij beroepsfoto’s. De amateurfoto ‘vertelt’ geen verhaal (voegt niks toe).
• niet iedereen wil door amateurfotografen worden gefotografeerd. De directeur wil toch gelikt op de foto staan.
• bij een mix tussen professionele en amateurfoto’s in één blad is het contrast mogelijk erg groot.
• wil je als organisatie een professionele uitstraling hebben om bijvoorbeeld meer bewustzijn te creëren bij werknemers, dan word je wellicht niet serieus genomen.