'Bedrijfsjournalistiek hoort op een school voor journalistiek'
Student Ina Heijnen gooide de knuppel in het hoenderhok van de Utrechtse School voor Journalistiek. Voor het afstuderen moest zij een ‘visie’ presenteren. De hare: bedrijfsjournalistiek moet onderdeel worden van de opleiding omdat veel studenten werk kunnen vinden in deze richting.
Marije van den Berg
Op school met enthousiasme ontvangen, jouw visie?
‘Eind juni heb ik mijn laatste gesprek op school gehad, ik heb een “goed” als eindbeoordeling gekregen. De visie heb ik nog bij een aantal docenten achtergelaten, maar ik krijg tot nu toe helaas weinig reacties.’
Je vindt dat Utrecht bedrijfsjournalisten op moet leiden. Verloochen je daarmee het beroep van ‘vrije journalist’?
‘Dat vinden sommige van mijn docenten wel. Die schermen met termen als his master’s voice-journalistiek. Maar toen ik de meest kritische docent vroeg of zij de laatste twintig jaar nog een personeelsblad had ingekeken, ontweek ze de vraag.’
Waarom is bedrijfsjournalistiek wat jou betreft wel journalistiek, en geen voorlichting?
‘Voorlichting is eenrichtingsverkeer. Journalistiek is meer dan dat. Het is hoor en wederhoor. Journalistiek biedt een platform voor verschillende meningen. Ook binnen een bedrijf kun je journalistiek bedrijven. Ik vind dat de journalistiek zich juist aangesproken zou moeten voelen om de kwaliteit en onafhankelijkheid van de bedrijfsjournalistiek te vergroten. De school voor journalistiek moet haar verantwoordelijkheid nemen en deze ontwikkeling van dichtbij volgen, onderzoeken en onderwijzen.’
Is jouw nadruk op de arbeidsmarkt de angel in het verhaal? Het ideaal van de onafhankelijke journalist en gewoon je geld verdienen zijn wellicht niet te verenigen.
‘Dat doet inderdaad afbreuk aan het aura dat er om ons heen hangt: journalistiek als een way of life. Maar journalistiek is naast een bepaalde manier van denken, net zo goed een set technieken en trucs om zo goed en zo leuk mogelijk te schrijven. Bevlogen types zijn er wel, maar er zijn er niet veel. Laten we eerlijk zijn, het gros van de journalisten heeft ook gewoon een baan van negen tot vijf waarin hij een lekker stukkie tikt. En daar is niets mis mee.’
Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg heeft wel een afstudeerrichting bedrijfsjournalistiek, Utrecht niet.
‘En daarmee geeft Utrecht zijn studenten een minder goede kans op de arbeidsmarkt. Utrecht neemt vierhonderd eerstejaars aan en leidt hen op voor NRC en Trouw en de laatste jaren ook langzaamaan voor de publieksbladen – dat was vroeger ook een vies woord. Maar echt niet dat al die vierhonderd journalisten per jaar daar aan de slag kunnen. Tijdens mijn stage bij het blad Communicatie kwam ik erachter dat er nog een hele wereld aan werk is, de bedrijfsjournalistiek, waar ik niets van wist. En dat vind ik voor een beroepsopleiding ronduit vreemd. De school zou zich in moeten zetten om de bedrijfsjournalistieke kwaliteiten te verbeteren en het algemene niveau te verhogen. Dit komt zowel het arbeidsperspectief van de studenten als de kwaliteit van de bedrijfsjournalistiek ten goede.’
De visie van Ina Heijnen is hier te vinden.
Feiten en cijfers
Grootste vakgebied
In Nederland zijn ongeveer 8 duizend bedrijfsbladenmakers die samen zo’n 10 duizend bedrijfsmedia publiceren. Uit onderzoek blijkt dat de bedrijfsjournalistiek het grootste vakgebied is binnen de journalistiek en communicatie.
Prof. dr. Carel Jansen van de Radboud Universiteit Nijmegen op basis van een grootschalig onderzoek naar de economische positie van de bedrijfsjournalistiek in Nederland. Dit verschijnt medio september in de reeks Cahier Bedrijfsjournalistiek.
Dertig procent
Eenderde van alle vacatures die in 2003 openstonden betroffen functies in de bedrijfsjournalistiek, evenredig verdeeld over bureaus, overheid en bedrijfsleven. 27 Procent van de vacatures was te vinden bij vakbladen. De overige vacante functies waren bij publieksradio, - televisie, -tijdschriften en –krant.
Onderzoek van www.bedrijfsjournalistiek.nl naar de vacatures in De Journalist, De Volkskrant en enkele communicatiebladen.
Aansluiting arbeidsmarkt
Startende journalisten vinden dat zij slecht geëquipeerd te zijn voor de arbeidsmarkt.
SEO/Elsevier-onderzoek naar de arbeidsmarktpositie van journalisten.
Werkloosheid
Het aantal werkloze journalisten is aan het stijgen van 1646 in 2003 naar 1794 in 2004. Van de bijna 600 afgestudeerden heeft nog niet de helft na een half jaar een baan in het vakgebied.
De Journalist, juni 2005.
Marije van den Berg is eindredacteur bij Maters & Hermsen Journalistiek
