Rob Visser:
‘Angst voor openheid is koudwatervrees’
Het gebruik van verschillende genres en de worsteling met openheid. Áls er al gemeenschappelijke problemen zijn in de bedrijfsjournalistiek, zijn het die twee, vindt Rob Visser. De bedrijfsjournalist schreef het boek ‘Een bedrijfsblad maken, van idee tot realisatie’, dat in het najaar uitkwam.
tekst Eugène van Rijn / foto Leon van den Berg
Waarom is dit boek beter dan andere?
‘Nou, er zijn niet zo veel boeken die specifiek over het maken van bedrijfsbladen gaan. Het Handboek van Reesinck is alweer oud (laatste uitgave 1987, EvR), en verder is er dat van Mariët Herlé. Wat mijn boek onderscheidt, is de match tussen praktijk en de beginselen van ons vak. Zeg maar het evenwicht tussen wat nodig is en wat mogelijk. Daarnaast heb ik geprobeerd een boek te schrijven dat zowel beginners als gevorderden op nieuwe ideeën brengt.’
Ben jij gemeenschappelijke problemen tegengekomen in de bedrijfsjournalistiek?
‘Eigenlijk niet. Je ziet dat op veel plekken allerlei wielen worden uitgevonden. En het gaat met een grote groep bladen de goede kant op. Als je de kwaliteit van de inzendingen ziet bij de Grand Prix Bedrijfsbladen tussen 1997 en dit jaar, kun je niet anders dan die conclusie trekken.’
Echt alleen maar goed nieuws dus?
‘Nou ja, het gebruik van verschillende journalistieke genres kan beter. Je komt bijvoorbeeld nog vaak tegen dat lezers worden aangesproken met ‘u’, of dat het gaat over ‘men’. En wat je vaak terugziet, is een worsteling met openheid. Die onderwerpen heb ik in het boek extra uitgewerkt. In één hoofdstuk staan zestien genres op een rij, en in een ander behandel ik de angels en klemmen rond openheid. De dilemma’s in dat hoofdstuk zijn trouwens ook voor adviseurs in andere beroepen herkenbaar. Hoofdthema bij openheid is altijd de afweging tussen belangen van lezers aan de ene kant en die van de opdrachtgever aan de andere kant. Voor veel opdrachtgevers is openheid een beetje eng, maar doorgewinterde bedrijfsjournalisten weten dat die onwennigheid vaak voortkomt uit koudwatervrees. Bovendien oogst een open organisatie lof bij werknemers, en biedt het grond voor vertrouwen en betrokkenheid.’
Je verwijst naar de Amerikaanse goeroe Ann Wylie. Zij weet op heel eigen wijze cijfermatige resultaten te claimen voor haar bladen. Dat aspect ontbreekt in jouw boek. Waarom?
‘Ik ben niet zo goed in cijfers, handel meer intuïtief. Ik schrijf veel over het vakgebied Personeel & Organisatie. Daarvan wordt ook aangenomen dat het een meerwaarde heeft voor de organisatie, bij mijn weten is de onderbouwing daarvan verder gevorderd dan bij het vakgebied communicatie.’
Zijn er onderwerpen die de drukpers niet hebben gehaald?
‘Een paar. Vanwege de lengte is het hoofdstuk over selecteren en briefen van leveranciers verdwenen. Ook de oefeningen voor lezers hebben het niet gehaald. Da’s achteraf beter, denk ik. Docenten die het boek gebruiken, willen waarschijnlijk liever hun eigen opdrachten toevoegen.’
Waarom ben je als bedrijfsjournalist eigenlijk een heel boek gaan schrijven?
‘Inhoudelijk heb ik de opdracht aangenomen omdat ons vakgebied standaarden nodig heeft. Ik hoop het vak met dit boek een zet te geven, bij te dragen aan de discussie. Zonder dat ik de wijsheid in pacht denk te hebben, discussiëren vereist dat je ook luistert.’
Ten slotte: wat levert het nou op, zo’n boek?
‘Ik weet wat het me heeft gekost: meer dan duizend uur. Doorgebracht op betaalbare plekken in een groene omgeving, zoals jeugdherbergen en NIVON-huizen. En de baten? Direct misschien de kans om cursussen te geven. Immaterieel draagt het boek hopelijk bij aan enige zingeving voor lezers, hun lezers en de opdrachtgevers. Goed geïnformeerde mensen ontplooien zich, werken met meer plezier en functioneren daardoor beter. Voor die mensen is het leuk bladen maken. Als dit boek bijdraagt aan het scheppen van een moderne samenleving, waarin bedrijven hun concurrentiepositie versterken, dan ben ik echt heel blij.’
Eugène van Rijn is eindredacteur en redactiecoördinator bij Maters & Hermsen Journalistiek
