Zes keer creatiever met genres
In veel bedrijfsbladen kom je relatief weinig verschillende journalistieke genres tegen. Nieuwsberichten, achtergrondartikelen en gemengde vorm interviews zijn sterk oververtegenwoordigd. Terwijl je kunt kiezen uit een stuk of veertig verschillende genres. Zes tips.
Jeroen Maters
1. Gebruik een journalistiek genre maximaal één keer in je blad
Als je een inhoudelijke planning maakt voor je bedrijfsblad, kies dan bij elk onderwerp voor een ander genre. Gebruik daarvoor een redactionele matrix. Op de horizontale as zet je onderwerpen en invalshoeken, op de verticale as zet je alle mogelijke genres. Een mooi geheugensteuntje als je genres zoekt. Als je bij een onderwerp een genre hebt ingedeeld, zet daar dan een vinkje bij. Zorg vervolgens wel dat je journalisten zo brieft dat ze met het betreffende genre terugkomen, anders krijg je alsnog overlap.
2. Kies voor bijzondere genres
Probeer bij onderwerpen éérst een specifiek, spannend genre te kiezen. Lukt dat niet, dan kun je altijd nog een ‘altijd goed’ genre als het achtergrondartikel of het gemende vorm interview gebruiken. Spannende genres zijn bijvoorbeeld de reconstructie, het profiel, een test of quiz, een participerende reportage, new journalism, een essay, een analyse, een dagboek, een fotoreportage etc. etc.
3. Kies voor een genre dat het beste past bij het onderwerp
Elk onderwerp heeft een ‘best passend’ genre. Bij een bijeenkomst kun je de organisator van de bijeenkomst na afloop interviewen over hoe het was, maar je kunt ook zelf naar de bijeenkomst toe gaan en een objectief verslag schrijven. Voor ‘lessons learned’ artikelen werkt een reconstructie prachtig. En bij een kritisch interview werkt een vraag-antwoord-interview véél beter dan een straight quote interview.
4. Zorg ervoor dat je voldoet aan de ‘wetten’ van de genres
Niet zelden zie je dat een sfeerreportage begint met een paar zinnen sfeer, om vervolgens te vervallen in een interview. Terwijl sfeer het belangrijkste element is in een dergelijke reportage, door het hele artikel heen. Ook zie je nogal eens vraag-antwoord-interviews met veel open vragen (‘wat houdt uw functie precies in?’), terwijl je juist korte, scherpe vragen moet stellen waarop korte, kritische antwoorden volgen. De lezer moet de spanning van het vraaggesprek voelen. Achtergrondartikelen zijn vaak niet meer dan een serie achter elkaar geplakte interviews, terwijl eigen researchgegevens en eigen analyses niet zouden mogen ontbreken. Kortom: zorg dat je artikel voldoet aan alle wetten van het gekozen genre. Anders gaan alle artikelen alsnog te veel op elkaar lijken.
5. Werk met genrefamilies
Voor de fijnproevers: als je je blad een sterk eigen karakter wilt geven, kun je genres uit een beperkt aantal genrefamilies kiezen. Nieuwe Revu heeft bijvoorbeeld veel verschillende soorten reportages en interviews. Terwijl Elsevier in plaats van reportages verschillende typen achtergrondartikelen heeft. Mede daarom zijn die bladen zo verschillend. Sommige bladen kiezen voor één genrefamilie (zoals het Amerikaanse blad Interview), meestal zul je er zo’n twee of drie willen kiezen. Wil je een persoonlijk, menselijk blad, dan kun je bijvoorbeeld voor veel genres uit de genrefamilie ‘interviews’ kiezen (straight quote interview, gemengde vorm interview, vraag-antwoord-interview, discussie). Wil je meer beschouwing, kies dan voor achtergrondartikelen en analyses. Wil je meningen, dan kun je kiezen uit de genrefamilie ‘opinie’: column, commentaar, essay, opiniërende artikelen, ingezonden brieven, recensies. Wil je je eigen Nieuwe Revu creëren, dan kies je voor diverse reportagegenres (verslag, sfeerverslag, reportage, sfeerreportage, participerende reportage, fotoreportage, eventueel new journalism). En wil je een Sanoma-achtig springerig gezellig blad, dan heb je nog genres als het blokartikel, de testjes, quizzen, aanbiedingen etc.
6. Verdiep je in genres
Kijk eens hoe de betere publieksbladen genres gebruiken, zoek eens naar de kenmerken van die genres. Waarom is een straight quote interview anders dan een vraag antwoord interview? Wanneer zet je welke in? Verzamel goede voorbeelden, zodat die als voorbeeld kunnen dienen voor je eigen blad. Meer over journalistieke genres vind je ook in het Basisboek Journalistiek, het Werkboek Journalistieke Genres en het boek Een bedrijfsblad maken. Een mooi tijdschriftgenre als de reconstructie of de invultest, of een praktisch genre als het blokartikel tref je echter niet in deze boeken aan. Wil je daar meer over weten, mail dan de redactie@bedrijfsjournalistiek.nl.
Jeroen Maters is directeur van Maters & Hermsen Journalistiek
