De beste vijf bladen van gemeenten
De stijl van de betere personeelsbladen van gemeenten in Nederland loopt nogal uiteen. Aan de ene kant heb je de gezellige personeelsbladen, met veel mensen aan het woord en vrolijke invalshoeken. Aan de andere kant heb je de meer serieuze bladen die meer over de inhoud van het werk gaan. Nummer één in de ranglijst is het blad dat beide het best weet te combineren: de Moi! van de gemeente Enschede. Overigens: het testpanel heeft lang niet alle gemeentebladen kunnen beoordelen. Als in jouw gemeente ook een blad verschijnt dat vermelding verdient, kijk dan onderaan dit artikel hoe het de volgende keer in de top kan belanden.
1. Moi! (gemeente Enschede)
Gezellig blad. Gezellig veel mensen, gezellige toon, gezellige fotografie, (té?) drukke vormgeving. Daardoor heel toegankelijk van hoog tot laag in de organisatie. Leuke rubrieken, creatieve invalshoeken, afwisselende genres. Maar ondanks die gezelligheid wél pittige teksten waarin menige kritische noot wordt gekraakt. Met de inmiddels beroemde censuurmeter, die aangeeft in hoeverre geïnterviewden censuur hebben toegepast in de correctieronde. Moi! moet wel oppassen dat serieuzere onderwerpen aan bod blijven komen.
2. Klapstuk (gemeente Leiden)
'In dit nummer 81 collega's aan het woord' belooft een ankeiler op de cover. Klapstuk schept er genoegen in om héél veel collega's in woord en beeld te brengen en dat maakt het echt tot een personeelsblad. Het blad opent met een roddelrubriek en sluit af met twee familiepagina's. Daartussendoor de nodige serieuzere onderwerpen en spannende rubrieken als 'terug naar de werkvloer'. De teksten zijn soms wat vlak, in de vormgeving zou meer lijn kunnen. Prettige afwisseling in fotografie.
3. Maxxx (gemeente Amsterdam)
In een hoop opzichten de tegenhanger van Moi! en Klapstuk. Serieuzer van toon, ook serieuzere onderwerpen. Daardoor inhoudelijk wat interessanter. Maar in invalshoeken, genres, rubrieken is Maxxx minder spannend. De fotografie is mooi, maar soms wat statisch. De vormgeving eigentijds, maar de teksten zijn soms wat lastig leesbaar. De teksten zijn van een goed journalistiek niveau, hier en daar wat te uitleggerig. Mooi is de fotoreportage van twee pagina's die standaard in het blad staat.
4. Breedbeeld (gemeente Almelo)
Breedbeeld is nog niet zo lang geleden opgezet. De teksten zijn vlot, de toon vrolijk. Er is ruimte voor kritiek, zij het over 'veilige' onderwerpen. De rubrieken zijn niet erg innovatief (de stelling, nieuwe medewerker et cetera) maar bieden wel een mooie afwisseling met de artikelen. De invalshoeken van de artikelen zouden wat dichter bij de lezer gehouden kunnen worden. En iets meer variatie in genres zou geen kwaad kunnen. De vormgever twijfelt een beetje tussen een brochure en een tijdschrift. Van het oblong (liggende) formaat moet je houden, in elk geval past het goed bij de naam van het blad.
5. 1131 (gemeente Zwolle)
Dik (32 pagina's) blad met slechts één steunkleur, waar goed gebruik van wordt gemaakt door foto's in duotone te brengen. De vormgeving en fotografie zijn verzorgd, maar prikkelen meestal niet tot lezen. Te teksterig ook. Veel groepsfoto's, die overigens leuk van compositie zijn. Goede onderwerpen die echt spelen bij de medewerkers én die ergens over gáán. Vrijwel allemaal gemengde-vorm-interviews, waardoor de artikelen te veel op elkaar lijken.
De runners-up
6. Zaanbreed (gemeente Zaanstad)
Goede onderwerpen, een kritische blik van buiten én binnen. Verzorgde vormgeving, goed leesbaar, maar weinig spannend, en weinig hiërarchie. De fotografie zou ook iets spannender kunnen. Interessant is de rubriek 'proef op de som' waarin een ambtenaar en een burger een soms sterk tegengestelde mening hebben over een onderwerp. Zaanbreed zou veel meer moeten spelen met invalshoeken en genres.
7. Intercom (gemeente Roosendaal)
Inhoudelijk scoort Intercom zeker een voldoende. De vormgeving is verbeterd. Meer hiërarchie, wat speelser. Maar is nog niet zoals het zou kunnen. Nietszeggende stockfoto's zouden moeten worden geweerd. Samen met de blokkerige opmaak en het gekozen lettertype lijkt het blad nog te veel op een brochure. Ook zou er meer onderscheid moeten worden gemaakt tussen artikelen en rubrieken. Verder laat de drukkwaliteit nog te wensen over. Zonde, want de inhoud biedt door de goede prettig lezende teksten, afwisseling van onderwerpen, invalshoeken en genres best veel aanknopingspunten om er wat moois van te maken.
8. Postbus 905 (gemeente Leidschendam-Voorburg)
Te veel kleine onderwerpen maken dat de lezer slechts een deel van het blad interessant zal vinden. Positief is dat relatief veel medewerkers zélf aan het woord komen, wat de toegankelijkheid weer wat vergroot. Postbus 905 wisselt goed af in journalistieke genres, maar die afwisseling wordt niet ondersteund door de vormgeving. In invalshoeken zou het blad meer kunnen variëren. Fotografie is soms opmerkelijk prikkelend, soms dodelijk saai. Achter de vormgeving lijkt geen logisch beleid te zitten: meer dan achter elkaar geplakte berichten en artikelen is het niet.
9. Op 'e Skille (gemeente Smallingerland)
Het blad is niet bepaald professioneel. Zowel op inhoudelijke keuzes als op tekst, beeld en vorm valt aardig wat aan te merken. En toch zit er wel een prettige zwier in het blad. Véél mensen in woord en beeld, tot en met trouwfoto's aan toe. Ruimte voor een vrolijke noot in beeld en koppen. Veel 'leuk om te weten' feiten en feitjes. Een wat stevigere eindredactie op de aangeleverde stukken van medewerkers zou al wat meer zwier in de afzonderlijke artikelen brengen. Nu is er soms niet dóór te komen.10. Stadhuisplein 1 (gemeente Lelystad)
Net als Postbus 905 te veel te kleine onderwerpen. Je ziet nauwelijks wat er nou werkelijk speelt bij de medewerkers en het management in Lelystad. Te open vragen in de interviews, te uitleggerige teksten, te veel open deuren. Geen beleid voor invalshoeken en genres. De vormgeving ziet er van buiten uit als een brochure, van binnen als een verzameling knipsels. Weinig beeld, veel tekst. En het beeld dát erin staat, is obligaat. Kortom: het is tijd voor een bladformule.
11. Scoop (gemeente Zoetermeer)
Vormgeving doet letterlijk en figuurlijk pijn aan je ogen. Deze stijl zagen we voor het laatst in de jaren '70. Zou zo snel mogelijk op de schop moeten. Worstel je je door de vormgeving heen, dan vind je weinig onderwerpen die er echt toe doen. Teksten ontstijgen niet het niveau van clubblaadje. Invalshoeken en genres ontbreken. Een kritische toon ontbreekt. Dit blad (en de lezers) moeten zo snel mogelijk worden gered.
Maak of lees jij een personeelsblad van een gemeente dat volgens jou een plekje in deze ranglijst verdient? Of is een personeelsblad in deze ranglijst gerestyled? Mail dan de pdf naar redactie@bedrijfsjournalistiek.nl of stuur het blad naar:
Redactie Bedrijfsjournalistiek.nl
Herengracht 48
2312 LE Leiden
Na de beoordeling dingt het blad mee naar een plek in de top 5 ‘gemeente revisited’.
De redactie beoordeelt kwaliteit van de bladen op vijf aspecten, die elk voor 20 procent meetellen:
• Onderwerpen
• Invalshoeken en genres
• Teksten
• Geloofwaardigheid
• Beeld en vormgeving
Drie redacteuren van Maters & Hermsen bekijken de bladen onafhankelijk van elkaar. De scores worden bij elkaar opgeteld tot één totaalscore. De drie redacteuren zijn:
• Jeroen Maters, directeur
• Marieke van Gils, redacteur van personeelsblad Tellus (ministerie van VROM)
• Caroline Togni, eindredacteur van personeelsblad Punt (ministerie van OCW)
