Vijf keer meer creativiteit
Creativiteit en tijdsdruk gaan slecht samen. Tips voor ‘snelle creativiteit’ om originele invalshoeken of mooie verhalen te verzinnen bestaan dus niet. Toch zijn er wel degelijk manieren om creativiteit binnen de praktijk van alledag aan te jagen. Vijf keer inspiratie, gevonden bij lichtende voorbeelden.
Sigrid van Iersel
1. Wicky de Viking: durf te wachten
De aloude TV-held Wicky had het uitstekend in de gaten. De beste ideeën komen opborrelen als je even naar de wolken gaat liggen staren en dan wat onder je neus wrijft. Creatief denken is namelijk het resultaat van allerlei complexe verbindingen die in je hersenen worden gelegd. Hoe meer verschillende soorten verbindingen je kunt leggen, hoe beter het resultaat. Maar daar moet je wel de tijd voor nemen! Of beter nog: in een geduldige, niet-gerichte stemming komen, die je ontvankelijk maakt voor andere indrukken en gedachten. Sporten, douchen of wat mijmeren helpen uitstekend. Een verfrissend wandelingetje trouwens ook.
2. Maria Goos: verzamel ideeën, citaten en invallen
‘Niemand heeft het in de gaten als ik ga dementeren’, zei Annie M.G. Schmidt in een befaamd interview met Ischa Meijer. Scenarioschrijfster Maria Goos liet dezelfde zin later letterlijk terugkomen in een dialoog voor de tv-serie Oud Geld. Goos is niet de enige schrijver die citaten, mooie woorden, invallen en observaties verzamelt, dus waarom bedrijfsjournalisten niet?
Natuurlijk kun je die ideeën en observaties vastleggen in een logboekje. Handig om te raadplegen als je vastzit met je stuk. Maar minstens zo belangrijk is het om je innerlijke ‘database’ te vullen. Wie eenmaal in de juiste creatieve stemming zit, is namelijk in feite aan het surfen op zijn ‘innernet’. Maar dan moet daar wel iets te vinden zijn!
Die database kan verrijkt worden door bewust op zoek te gaan naar nieuwe ervaringen. Dat kan op eenvoudige manieren, zoals door regelmatig een andere route te kiezen voor het woonwerkverkeer, steeds te wisselen van plek aan de vergadertafel of praatjes aan te knopen met onbekenden. Maar zet vooral je zintuigen open. Luister naar nieuwe muziek. Blader door andere tijdschriften. Bestudeer de schappen van supermarkten en warenhuizen. Lees mooie vergelijkingen. En snuif de geur op van pas gemaaid gras.
3. Albert Einstein: wees grenzeloos nieuwsgierig
Goede ideeën komen als reactie op goede vragen. Einstein was niet buitengewoon intelligent, wel grenzeloos nieuwsgierig. Richt je dus in eerste instantie op goede vragen. Verwonder je.
De beste invallen ontstaan bovendien als er niet meteen antwoorden worden gegeven, maar als gedachten eerst een tijdje kunnen sudderen. Studenten op een kunstacademie die tijdens een befaamd experiment de meeste tijd namen voor de compositie van hun stilleven, bleken later de meest creatieve kunstenaars te zijn geworden.
4. Chemicus Friedrich Kekulé: staar een eind weg
Snel een creatieve oplossing nodig? Het beroerdste wat je dan kunt doen is achter de computer blijven worstelen. Ga liever iets doen wat juist niet voor de hand ligt. Bezoek een kunstgalerie, sla een boek open over geneeskrachtige kruiden of ga het plafond bestuderen. Friedrich Kekulé, die op zoek was naar de chemische structuur van benzeen, bereikte een doorbraak toen hij gedachteloos voor zijn openhaardvuur zat. De vlammen, die geleidelijk in een wervelende slang veranderden, zetten hem op het juiste spoor.
5. Rob van Vuure: brainstorm alleen
Samen ideeën opperen en invalshoeken uitwisselen is lekker creatief? Vergeet het maar. Nieuwe ideeën gaan meestal snel ten onder aan tegenargumenten: niet haalbaar, geen tijd, te duur, et cetera. Elke groep werkt nivellerend, zelfs als de voorzitter bezweert dat ideeën niet meteen afgeschoten mogen worden. Een brainstorm met een hele groep is best leuk, maar dan als teambuilding-bijeenkomst, zegt bladendokter Rob van Vuure.
Voor de echt vernieuwende ideeën laat je de deelnemers lekker in hun eentje brainstormen. En ga daarna weer bij elkaar zitten. Of zet je invallen op papier en laat ze schriftelijk door iemand anders aanvullen en becommentariëren. Want de frisse blik van een ander is wél goed om een stap verder te komen!
Sigrid van Iersel is redacteur bij Maters & Hermsen Journalistiek
