Zes tips voor een blad met ballen
Het klinkt zo leuk, een blad met een eigen smoel. Een uitgave met autoriteit, eentje die zelf wel bepaalt wat erin komt te staan en wat niet. Maar bij de eerste de beste vingerknip van een topmanager buigt de redactie, of er nu een statuut is of niet. Zes tips om je blad - èn je motivatie - overeind te houden.
Fred Hermsen
1
. Wees een vent (ook voor vrouwen)
Regel nummer 1: de eind- en hoofdredacteur toont lef. Beste eindredacteur, sta voor je product en laat niet over je heen lopen. Ga niet overstag bij de eerste de beste accountmanager of projectleider die pagina’s opeist in je blad. Vind je dat een artikel de organisatie verder helpt, kom daar dan voor uit. Zoek de dialoog in de beste humanistische traditie: namelijk op basis van argumenten. Alleen daarmee behoud je je zelfrespect, ook al zul je soms best bakzeil moeten halen. Belangrijker: zo win je niet alleen respect van je lezer maar uiteindelijk ook van degenen die je blad sponsoren in de organisatie.
2. Verzin worst case scenario’s
Ben je net getrouwd, zit je lekker op je roze wolk en moet je ineens over je scheiding gaan nadenken. Daartoe dagen notarissen je uit als je voor een aanvulling op je huwelijkse voorwaarden bij ze langsgaat. Hoe wrang ook: denk in worst case scenario’s als je je blad opzet, vernieuwt of vervangt. Bedenk scenario’s bij fictieve artikelen over echte onderwerpen, waarbij de emoties in de organisaties hoog oplopen en een politieke machtsstrijd ontstaat. Wat doe je om met geloofwaardige artikelen op de proppen te komen? Hoe red je het gezicht van je blad? Je kunt er maar beter op voorbereid zijn.
3. Wees soms een bureaucraat
Een redactieproces heeft ook iets van een militaire exercitie. Leg de rolverdeling strak vast in het bladconcept of redactiestatuut en ondervang daarmee laatste-moment-crisis. Vragen om gedonder is een manager die vlak voor de drukgang zijn veto kan uitspreken over een artikel. Er is een ministerie waar alle directeuren-generaal hun handtekening hebben geplaatst onder het bladconcept. Zodra daar dat een middenmanager in opstand komt (in de middenlagen ontstaat traditioneel de meeste weerstand tegen de journalistieke aanpak), zwaait de hoofdredacteur met het bladconcept en meldt hij dat het op het hoogste niveau nu eenmaal zo is afgesproken. Erg, ja. Maar het helpt wel.
4. Denk eerst in onderwerpen, dan in artikelen
De makke van veel redactievergaderingen is namelijk dat veel te snel de brug geslagen wordt tussen een onderwerp en de vertaling ervan in een artikel. Of erger nog: met de vorige editie in de hand ‘vullen’ we het nieuwe blad met nieuwe onderwerpen. Op die manier krijg je al snel artikelen over een project, een gebouw, een feest, een beleidsplan, een nieuwe klant, een businessplan. Doe dat niet. Neem je in de redactievergadering de tijd om flink over onderwerpen door te bomen, te lachen en desnoods te huilen, dan leer je de achtergronden van een artikel kennen, ga je het bredere perspectief zien. Schrijf eens over een trend, niet over projecten. Bijkomend voordeel: niemand is dan de ‘eigenaar’ van het onderwerp. De projectleider wordt dan één van de geïnterviewde projectleiders, en kan hooguit beslissen om zijn of haar citaten te laten weghalen uit het artikel. Daarmee sneuvelt het interessante artikel nog lang niet helemaal.
5. Scherm met de lezer
Bedenk altijd dat een blad pas gelezen wordt als je de vragen stelt die daadwerkelijk leven bij je lezers. Laat je dus als journalist en eindredacteur niet afschepen met juichverhalen, maar wijs je geinterviewden op de effecten die deze jubeltonen hebben op de lezer: wantrouwen!
6. Wees guerrilla
Het kan zomaar gebeuren dat een afdeling niet wil meewerken aan een onderwerp dat de hele organisatie beroert. Vraag je af of je op andere manieren het onderwerp toch kunt adresseren. Bijvoorbeeld door het onderwerp als een stelling te brengen waarop lezers kunnen reageren. Een guerrillatechniek die niet iedereen je in dank zal afnemen, trouwens. Als dan de geloofwaardigheid van je blad en je functie op het spel staat, begin dan weer te lezen bij tip 1.
Fred Hermsen is directeur van Maters & Hermsen Journalistiek.
