Tips voor tijdschriftkoppen
Met een goede kop wordt een slecht artikel nog gelezen. Toch zijn koppen vaak slaapverwekkend. Vijf tips voor het maken van een knallende kop.
Jeroen Maters
1. Bekijk eerst de foto’s
Bij kranten is het gebruikelijk dat de kop de vlag is die de lading dekt. Bij tijdschriften ligt dat anders. Daar kun je tekst, beeld en vorm veel meer in samenhang gebruiken. Kijk naar dit voorbeeld: als je alleen chapeau en kop zou lezen, dan zou je niet weten waar het artikel over gaat. Zie je de foto’s van de motoren erbij, dan zijn ze in één keer duidelijk. Door gebruik te maken van verduidelijkende elementen als foto’s en streamers, kun je veel meer spelen met de koppen. Bekijk dus éérst de foto’s, voordat je koppen gaat maken, en gebruik de foto’s als inspiratiebron. Misschien dat daarna de vormgeving aanleiding biedt om de kop alsnog wat aan te passen. Uiteraard moet een kop wél de lading dekken op het moment dat uit beeld of vorm níet duidelijk wordt waar het artikel over gaat. Lezers komen daarmee te weten of het artikel voor hen bedoeld is.
2. Breng de kop in stijl met het genre
Zorg dat de stijl van de kop past bij de stijl van het artikel. Dat levert een mooi geheel op. Bij een reconstructie kun je een werkwoord in de verleden tijd in de kop zetten. Zoals in dit voorbeeld in het tijdschrift O van het ministerie van OCW: ‘Gewichtenregeling kwam nooit van de grond’. Bij een sfeerreportage is de keuze van de bijvoeglijke naamwoorden en zelfstandige naamwoorden belangrijk: in één of twee woorden moet je de beschreven sfeer weten op te roepen. Makkelijker zijn bijvoorbeeld de nieuwskop boven een nieuwsbericht en de citaatkop boven een interview.
3. Vermijd open deuren
De allerergste kop is wel de kop van het type ‘waarheid als een koe’. Zoals in dit voorbeeld uit een personeelsblad: ‘Samen communiceren we sterker’. Tsja. Eén en één is twee. Het zou pas een spannende kop worden, als iemand beweert dat je in je eentje sterker communiceert. Vermijd te allen tijde de open deur.
4. Denk vanuit de doelgroep
Een voorbeeld uit Ergo, het sociaal jaarverslag over 1999 van het Ministerie van Economische Zaken. Het ziekteverzuim daalde. Wat betekent dat voor de doelgroep? We zijn gezond! Vertel in een kop niet over een verandering, vertel wat die verandering voor de lezer betekent. Beantwoord de vraag ‘what’s in it for me?’. Worden er mensen ontslagen door de reorganisatie? Wat heeft een medewerker aan het nieuwe HRM-systeem? De inspiratie voor deze kop kwam overigens uit Amerika. Een kwaliteitskrant kopte: ‘Death rate drops by 0,7%’. USA Today zette als kop boven hetzelfde artikel: ‘We live longer!’.
5.Maak een statement!
De discussie ‘wel of geen vraagtekens in een kop’ woedt al jaren. Soms is het functioneel, vaker is het een zwaktebod. Door je als redactie de hele tijd van alles af te vragen, kom je niet krachtig over. Geef liever antwoorden in de kop, maak statements! Deze kop uit Tellus, het personeelsblad van VROM, was zo krachtig dat hij zelfs NRC Handelsblad haalde. Een statement zet je artikelen en de lezer op scherp én je geeft je blad als geheel meer autoriteit mee.
Jeroen Maters is directeur van Maters & Hermsen Journalistiek
